:: Łobocz jak godajom Hanysy - poznej ślonsko godka ::

Witam w wersji polsko-śląskiej słownika, która powstała na życzenie i prośby odwiedzających. Dzięki Waszym opiniom i uwagom oryginalna wersja została tak przekształcona aby można było użyć słownika w "drugą stronę", czyli szukając polskiego słowa lub zwrotu, sprawdzić jak one brzmią po Śląsku. Aby sprawdzić dany wyraz czy zwrot, wystarczy przewinąć stronę do odpowiedniego miejsca, bądź kliknąć w interesującą nas literkę. Gdybyście chcieli przejść do wersji śląskiej słownika proszę kliknąć tutaj bądź wybrać SŁOWNIK ŚLĄSKI w menu. Pozdrawiam i życzę miłej lektury oraz udanych tłumaczeń.

Wybierz Literę:A-B-C-D-E-F-G-H-I-J-K-L-Ł-M-N-O-P-R-S-T-U-W-Y-Z

  • Agnieszka - Agnys, Agnysa7
  • agrafka - zicherka, haszpa np. Haszpa sie przido jak z galot knefel straca!
  • agrest - wieprzki
  • akceptować - uważać np. Vidyjo w doma, niy, jo tego niy uważom!
  • akordeon - cyja
  • aktualnie - terozka, terozki
  • albo - abo, eli, eźli, jeźli, lebo
  • ależ skąd - kaj tam np. Kaj tam, przeca koza niy jy papioru!
  • alkoholik - bryna, brynol
  • Alojzy - Alojz, Lojzik, Lojz, Lojzek
  • altana - lauba, lałba
  • Amerykanin - Amerykon
  • Anastazja - Stazyjo
  • Aniela - Angela
  • Anna - Ana
  • anyżowe ciasteczka - anyżki
  • aparat fotograficzny - knipsaparat
  • apteka - aptyka
  • aptekarz - aptykorz
  • areszt - hareszt, hereszt
  • atrament - tinta
  • August - Gustlik
  • Augusta - Gustla
  • auto wywrotka - kiper
  • awantura - breweryjo, haja, larmo np. Ale bydzie w doma haja!, W tym larmie idzie łogupnońć!
  • awanturować - romplować
  • aż - aże
B

A-B-C-D-E-F-G-H-I-J-K-L-Ł-M-N-O-P-R-S-T-U-W-Y-Z

  • babcia - oma, omka, omeczka, starka, stareczka np. Starko? Czamu Francek godo na swoja babcia oma?
  • babka - kranckuch
  • babka drożdżowa, a. forma do pieczenia babki - babowka
  • babka piaskowa (jako ciasto) - zista np. Skuli moich dziecek, w kożdo sobota pieka zista.
  • baczki, baki - paje, pejsy
  • bagaże - manele
  • bagażnik np. w rowerze - pakynchalter
  • bagażnik rowerowy - gypechalter
  • bagno - barzoła, barzoły, barzelisko, barzolisko, barziny, barziska
  • bajki - bery np. To bery i bojki a niy prowda!
  • bajoro - kaczok
  • bałagan - bajzel, garus np. Ale tu momy garus!
  • bałaganić - garusić np. Aleś tu chopie nagarusioł!
  • bandaż - binda
  • bar - szynk np. Kazik poszoł do szynku!
  • bardzo - fest
  • bardzo dawno temu - za staryj piyrwy, za starego piyrwy np. Za starego piyrwy ludzie byli pobożniyjsi.
  • baradzo ładny - fajnisty
  • bardzo szybko - migym
  • bazar - torg
  • bażant - fazan
  • bądźcie zdrowi - Chowcie sie!
  • beksa - rykol
  • belka - belek, balek
  • bełkotać - beblać, beblanie np. Już sie zawrzij, bo yno beblosz a beblosz!
  • beret - beretka
  • bez - bez, a. przez np. Idymy na przima bez pole.
  • bez (krzak bzu) - flider
  • bezczelny - łoklany, oklany
  • bezpiecznik - zicherong
  • bez przerwy - jednym ciyngiem
  • bezrobotny - elwer
  • bez ubrania - sagi np. Łoblyczcie tego bajtla, niych niy loto po sagu.
  • bezwstydnik - zbereźnik
  • bez zębów - szczyrbaty
  • bęben - bymbyn
  • będąc panną - za Panna
  • białko z jajka - biołko, biołtko
  • biały - bioły
  • bicie (manto) - lyjty np. Szykuj sie Ziguś na lyjty!
  • biczem po dupie - Biczym po zadku! - tak wołano, gdy na wozie konnym usiadły bez pozwolenia dzieci, żeby się karnonć (przejechać).
  • bieda - biyda, srom, sromorta np. u nos je biyda aż piszczy
  • biedactwo - chuderlok
  • biedaczek, ktoś komu się współczuje - borajstwo np. Borajstwo, piznołeś sie w gowa?
  • biedronka - bożo krowka
  • biegać - lotać, tyrać np. Ty sie dziołszko nalotosz po tym placu!
  • bita śmietana - szlokzana, szlafzana
  • biustonosz - bishalter, cycynhalter, lajbik
  • blaszanny - blachowy, blaszany
  • blok podupadający - zniszczony, przedwojenny "blok mieszkalny" - familok
  • bluza - jakla, jakelka np. Łobklykłach se za ciepło jakla!
  • błaznowanie - błozny np. robić kgoś za błozna (żartować z kogoś)
  • błąd - abfal
  • błotnik - szusblech, szuszblech
  • błoto - ciaplyta, ciapulyta, maras
  • bochenek chleba - pecynek
  • bocian - -bocoń, bocion, boczoń
  • boczek wędzony - wyndzonka
  • bogaty - zabrany np. Aleś ty je zabrany
  • bolący - bolawy
  • boli! (okrzyk z bólu), a. wariactwo (mieć ała) - ała! np. Ty mosz ała na boloku.
  • borowik - prawok
  • boso - po bosoku np. Czamu boroku lotosz po bosoku?
  • Boże pomagaj! - Boże pomogej! np. To pozdrowienie dla napotkanego przy pracy (odpowiadało się: Dej Panie Boże!)
  • Boże Narodzenie - Gody, Godni Świynta
  • ból brzucha - morzysko, morzisko np. Stary Wicynt umrził na morzisko.
  • brak piatej klepki - ipi np. Ty mosz ipi!
  • brama wjazdowa, przejazdowa (np. na rynku przez kamienicę) - ajnfart
  • bramka na boisku - buda
  • bramkarz - budziorz
  • brat - bracik
  • brązowy - bronotny
  • "brązowy koń" - bronok
  • bredzić - bamoncić np. Łod tyj pogody je żech dzisio tako bamontno!
  • broń - pistołla
  • brudas - babrok, ciarach, cornuch, fifrok, wszorz
  • brudny - czorny, corny, zmazany np. Ty pieroński czorny dioble!
  • brudzić - babrać, fifrać, paprać, marasić np. Sebuwej szczewiki, bo namarasisz!
  • brudzić się - ciorać sie
  • brudy - ciapry
  • bryczka - laufbryka
  • bryła czegoś - berga, bergowa, bergowka
  • brzeg czegoś - rant
  • brzoskwinie - fyrzichy
  • brzuch - bas, basior np. ty mosz tyn basior
  • brzydal - łoszkiliwiec
  • brzydki, brzydkie - łoszkliwy, łoszkliwe, żadny, szpetny np. Za tyj komuny to było richtig łoszkliwie!
  • budka lęgowa dla ptaków - kadubek
  • budyń - puding
  • bulgotać - bulkać
  • bułczanka - żymlok
  • bułka - żymła
  • bułka francuska, bagietka - lynga
  • buntować się - ciepać się, szprajcnonć sie, szprajcować sie np. Co sie ciepiesz smarkoczu!
  • buraki pastewne, czerwone, rzepa - ćwikel, ćwikla, kłaki
  • burzyć - bulić
  • butelka - flaszka
  • buty, buciki - szczewiki, szczewiczki
  • buty na wysoki połysk - lakszuły, lakszoły
  • buzia - pysk np. Nachytosz po pysku
  • buziak - kusik, kusiol
  • być ciężkim - mieć woga
  • być dziecinnym - mlyko pod nosym mieć np. Niy bier sie za żyniaczka, przeca mosz jeszcze mlyko pod nosym!
  • być głupim a. mieć pojęcie - anong, mieć anong np. mosz ty anong o tym? (Masz pojęcie o tym?) Ja ja, ty mosz anong... (ironiczne przyznanie rozmówcy racji mimo przekonania, że nie ma pojęcia o czym mówi - inaczej uznać go za głupka)
  • być głupim - mieć ała
  • być głodnym - mieć głod np. ukryj jeszcze dwie sznity bo mom głod
  • być może - mono, mone, możno np. Mono spadnie śniyg na Wilijo?
  • być powolnym - mieć ruła np. Z takom rułom, to cie ślimoki zadeptajom!
  • być wariatem (niegroźnym) - mieć ptoka np. Łon mo ptoka na punkcie tych kwiotkow.
  • być w domu - być w doma
  • być zacofanym - być po zadku
  • być zadowolonym - być rod
  • być zajętym - tyrać
  • byle co - erzac
  • byle jak - lecyjak, lecyjako
  • bylejaki - ańfachowy
  • bzdury - duperszwance, gupoty
C

A-B-C-D-E-F-G-H-I-J-K-L-Ł-M-N-O-P-R-S-T-U-W-Y-Z

  • cal (miara długości) - col (na Śląsku najpierw był cal staropolski (1cal=24,8mm), później cal pruski (1cal=26,17mm) a obecny to (1cal=25,4mm))
  • całkiem - blank
  • całość - cołkość
  • całować się - mamlać np. łoni sie yno sztyjc mamlajom
  • całusek - kusik, kusiol
  • cały, całkowity - cołki np. Cołki dziyń yno robota a robota!
  • Cecylia - Cila, Cyja
  • cel - cyl np. o aleś trefiył ty mosz cyla
  • cenny - zocny
  • centymetr - cynt
  • cerata - lak
  • cerować - sztopować np. Musza te fuzekle posztopować.
  • cesarz - cysorz
  • ciasto - zista np. Skuli moich dziecek, w kożdo sobota pieka zista.
  • ciasto drożdżowe - kołocz np. Co to za niydziela bez kołocza!
  • ciasto drożdżowe, z posypką - kranckuch
  • ciąg (np. w kominie) - cug np. Niy ma dzisioj cugu i sie w piecu niy poli.
  • ciągle - ciyngiym, durch, durś, sztyjc np. Czamu robisz sztyjc to samo?
  • ciągle mówić - łomylać, rzegotać np. Yno łomylosz tym jynzorym a łomylosz!
  • ciągnąć za sobą - smyczyć
  • cieknące kozy z nosa - snople
  • ciemno - cima, ćma
  • ciocia - ciotka
  • cisnąć, ciść - ciś coś np. wózek z węglem
  • chałka drożdżowa - plecionka, sztrucla
  • Chimek - Achim
  • chleb - chlyb
  • chlew - chlyw
  • chlusnąć - gichnonć
  • chłopiec - bajtel, bajtle, bajtlik, kluk, synek
  • chmurzyć się - mroczyć się
  • chochla - kelnia
  • choćby - choby np. chobych to mioł w pazurach niyś
  • chodnik - lojfer
  • chodzenie pieszo - szłapcug np. Czym żeś przijechoł? szłapcugym?
  • chodź - poć
  • chodzić - łazić
  • chodzić na czworakach - bajukać
  • chodzić po prośbie - betlować
  • choinka - goik
  • chomik - hamster, hamczyk
  • chorągiew, chorągiewka - fana, fanka
  • choroba serca (kołatanie serca) - hercklekoty
  • chorowity - lichy np. ooo coś żeś dzisioj lichy
  • chory - nimocny
  • chować się - dekować
  • coś małego - cwerg (najczęściej drewniane lub gipsowe figurki, stawiane w ogródku np. jako ozdoba)
  • chrapać - chyrczeć
  • chropowaty - chropaty
  • Chrystus - Ponboczek np. Szczynść Boże, łostońcie z Ponboczkiym!
  • chryzantema - dombek
  • chrzan - krzon
  • chrzest - krzest
  • chuligan - rojber
  • chusta do noszenia dziecka, nosidełko - chacka (matka lub babcia przywązywała chustą dziecko do siebie) np. Dej synka, wezna go do chacki!
  • chusteczka do nosa - sznuptychla, sznuptuch
  • chusteczka higieniczna - taszyntuch
  • chwalić się - kwolić się
  • ciastka kokosanki - makrony
  • ciasto jabłkowe - jabczok
  • cielątko - cielik
  • ciemne kluski z gotowanych i tartych ziemniaków, zwane też poza Śląskiem "śląskimi kluskami" - polskie kluski
  • ciemno, ciemność - ćma, ćmok np. Miałach strach iść po ćmoku!
  • ciepłe damskie majtki - galotki
  • ciepło - gorko
  • ciężki młot - pyrlik
  • ciężkie buty - harboły
  • "ciężka" ślina - chark, chork
  • ciężko oddychać - fuczeć
  • ciężko pracować - tyrać
  • ciężko spluwać np. Charkosz jak stary chop! - charkać, chorkać
  • cios - fanga np. Dej se pozor, bo dostaniesz fanga bez pysk
  • ciułacz lub człowiek drobiazgowy - szpyndlikorz
  • ciźba - prask
  • chwalić się - asić sie np. Niy aś sie tak tymi szczewikami!
  • chwalipięta - aska
  • chwycić - łapnonć np. Widzisz tam tego hazoka, łapnij go yno
  • cmentarz - cmyntorz, smyntorz, kerhof, kiyrhof np. Kożdy z nos trefi na kerhof!
  • codziennie - dziynnie
  • coś - cosik
  • coś z blachy - blaszane, blaszany
  • coś dobrego do jedzenia, przysmak - maszkety np. cukierki
  • coś kwaśnego - kwasiory np. Te jabka to istne kwasiory!
  • coś do pisania - filok, filer, pisok
  • coś niepotrzebnego - klamor np. Wyciepnij te stare klamory!
  • coś po kimś - erplich np. Erplich po ciotce
  • coś puszystego, miękki kłębuszek czegoś - cicik np. mlecz - dmuchawiec
  • coś rewelacyjnego - kunsztiki
  • coś sztucznego - erzac
  • coś wyżej - wiyrch
  • coś zawalić - zpipczyć, zapipczyć
  • coś z przodu - przodek
  • coś ze skóry - skorzok
  • coś zrobione po mistrzowsku - majstersztik
  • córeczka - cerziczka
  • córka - cera np. Waszyj cerze to już chyba łoziymnoście?
  • cukierek - bombon
  • cukierek miętowy - amolok
  • cukiernica - cukerdołza
  • cukrzane kostki o smaku imbirowym (sprzedawane na odpustowych budach) - zazwor
  • cuzamyn - razem
  • Cygan - >cygon
  • cynamon - cymt, skurzica
  • cwaniak - miglanc, beskursyjo
  • czapka - czopka, copka, mycka
  • czapka z pomponem lub antenką jak na berecie - cypelmyca
  • czarne anyżowe cukierki - kopalnioki
  • czarny - czorny, corny np. Łobocz tego czornego pierona!
  • czarownica - szcziga
  • czart - czechmon
  • czekać - stoć np. stoja tu już poł godziny
  • czekolada - szekulada
  • czereśnia - cześnia
  • czesać - czosać
  • często - czynsto
  • część - tajla np. te ałto inoś na tajle sie nadowo
  • czkawka, mieć czkawkę - czkać, czkać się, szczukowka np. Kurde czko mi się i czko, Co cie czokowka łapła?
  • czknąć - gyrcnyć
  • człowiek chorowity, leniwy - lebioda
  • człowiek fałszywy - kabociorz
  • człowiek kaszlący - tuberok
  • człowiek przedsiębiorczy - macher
  • człowiek robiący coś na pokaz - szpaner
  • czosnek - knobloch
  • czwartek - czwortek, szczwortek, sztwortek
  • czwartek (opolskie) - szwortek, szczwortek, scwortek
  • czy - eli, eźli, jeźli
  • czy, czyżby - jeli
  • czyścić - glancować, pucować
  • ćma - mota
  • ćwiartka czegoś - ćwiertka
  • ćwiartka wódki - kwarytka, kwaretka
  • ćwierć, 0,25 Kg - połfontek, poł fonta
  • ćwierć godziny - sztwierć np. Je trzi sztwierci na drugo! (godz. 13.45).
D

A-B-C-D-E-F-G-H-I-J-K-L-Ł-M-N-O-P-R-S-T-U-W-Y-Z

  • daleko - fort np. ta chałpa stoi tam fort w polu
  • daremnie - darymnie
  • darmozjad - chlebus
  • dawać - dować np. Niy dowej psu wosztu!
  • dawniej - chańdownij, chańkejsi, piyrwy, piyrwyj np. Piyrwyj dziecka były posuszniyjsze., za staryj piyrwy, za starego piyrwy np. Za starego piyrwy ludzie byli pobożniyjsi.
  • dażyć kogoś szacunkiem - mieć w zocy np. Ujek mo w zocy naszego farorza
  • denaturat - bryna
  • denerwować (celowo) - droźnić sie np. Niy droźnij sie z moim psym!
  • denerwować (z jakiegoś powodu)- nerwować, jargać się
  • denerwować - mierzić np. mierzi mie ta sprawa
  • dentysta - zymbok
  • deser, pewne danie deserowe - szpajza
  • deska do prasowania - biglynbret
  • diabelski - diosecki
  • diabeł, diabli - czechmon, dioboł, diasek np. Do diaska!
  • diabli - diosi
  • dlatego - bezto, beztoż, bestoż
  • dlaczego - czamu, czymu, po jakimu np. Po jakimu ujek pojechoł do Niymiec a my niy? np. Pojakimu latoś jabka niy łobrodziyły?
  • dlaczego tak jest - po jakimu to
  • długa bułka - lynga
  • długi, dłuższy - dugi, dugszy
  • długo jedzący obiad - mamlok
  • długo jeść - dziamdać
  • długopis - filok, filer
  • dmuchany balonik - luftbalon
  • dniówka, dzień pracy - szychta
  • do - ku np. idź ku nimu, poć ku mie
  • dociekliwy - dociyrny np. Niy być taki dociyrny!
  • dojrzały - żdżały np. Nasze tomaty coroz bardzij żdżalejom.
  • doktor - dochtor, dochtorka
  • doliczyć się - dorachować się
  • Dorota - Dorka
  • dodatki - przidatki
  • dodać tłuszczu - omaścić
  • do domu - do dom np. Ida do dom!, ida ku chałpie
  • dolna część czegoś - spodek np. Dej to do byfyja na spodek.
  • dom wielorodzinny (zniszczony, zaniedbany) - familok
  • dopiero - dziepiyro, dziepro
  • do pioruna! - pieronie
  • dorzucić - dociepnoć np. Dociepnij wonglo do pieca!
  • dostać coś - erbnyć, erbnonć np. łon to zarozki erbnie, łoboczysz
  • dostać zadyszki - zafuczeć
  • dosyć - styknie
  • do sprzedania - na przedej
  • doszedł - zaszoł
  • do teraz - do siela
  • dotknij - macnij, pomacej np. Pomacej ta ściana jako je mokro
  • dotykać - macać, pomacać np. niy macej mie, albo niy macać warzyw
  • dotykać się - macać się np. tyn kawaler z tom frelom się yno macajom
  • do tyłu - do zadku np. ciepnij tyn mantel do zadku lub ciś na zadek
  • dowcip - wic np. Powiydz jakigo nowego wica!
  • dowcipniś - szpasownik
  • do widzenia - >Chowcie sie!
  • do wiosny - do jarzi
  • dozorca - wachtyrz
  • dożynki - żniwne, żniwniok
  • drabiniasty wóz - drabiniok
  • drapać - dropać, szkyrtać np. i co się szkyrtosz po tyj glacy?
  • drapać - haratać np. Poharatoł sie na płocie!
  • drań - faron, gizd, leber, lomp np. Ty pieroński lompie, doczkej no...!
  • drań - strup, strzymp
  • draństwo - chacharstwo
  • drażnić - napasztować, szterować
  • dres - owerol
  • drewniaki - pantofle np. do chodzenia po placu i zogrodzie, robione najczęściej z topolowego drewna.
  • drgawka - fiber
  • drobiazg, drobnostka - duperelka, duperela, pierdoła, pierdoły np. na łodpuście było w pierony duperelek lub w tym sklepie majom same pierdoły
  • drobniaki, drobne pieniądze - drobnioki
  • droga - cesta, szosyjo
  • drożdżówka - kołoczek, kołoczyk
  • drób - gadzina
  • drut - szisdrad, szistdrat
  • druty do sztrykowania - jegliczki np. Te jegliczki som na zoki!
  • drzazga - drzizga, szpyjna
  • drzeć - targać np. czamuś potargoł tyn heft
  • drzewo - strom
  • drzewko wielkanocne - goik
  • drzwi - dźwiyrza, dźwiyrze, drzwiyrza np. Klupnij we dźwiyrza!
  • duch - bebok
  • dumna - aska
  • dureń (wulgarnie)- ciul, ciulik
  • dusić (w trakcie gotowania) - damfować, dymfować
  • duszony, zwinięty w rulon płat mięsa wołowego - rolada
  • dużo - kupa np. Nawalyło kupa śniega!
  • dużo jedzący - zeżyrny
  • duży - srogi
  • duży brzuch - basok
  • duży garnek - garniec
  • duży garnek z żeliwa - kastrol
  • duży kawałek czegoś - kłopeć, kłopcie np. w potrawach
  • duży palec u nogi - sadzok
  • dworzec - banhof
  • dwója - cwaja, cwajka (dawniej najgorsza ocena w szkole)
  • dwukółka, bryczka z dwoma kołami i dyszlami - gik
  • dykta - szperplata
  • dymić - kopcić np. Ale sie kopci z tyj fojery
  • dynia - bania
  • dyskoteka - bigel np. ida na bigel
  • dyskutować o pracy - fedrować
  • dyszeć - fuczeć
  • dywan - tepich
  • dywanik - lojfer, trit
  • dzbanek, dzbanuszek - dzbonek, dzboneczek, zbonek, zboneczek
  • dziadek - opa, opka, opik, starzik, tatulek np. Moj opa za kawalyra boł wojokiym.
  • dziadek - starzik, starzyk, staroszek
  • dzianina - sztof
  • dziczyzna - gowiydź leśno
  • dzieci - dziecka np. Co te dziecka tak niyskoro idom spać?
  • dziecinny - mamincycek
  • dziecko, dzieci - bajtel, bajtlik, szkrab, bombel, bajtle
  • dziecko, dzidziuś - dziycia
  • dzień - dziyń
  • dzień wolny od pracy - fajer
  • dziesiątka (np. w kartach) - cyjna
  • dziesięć np. złotych - dycha
  • dziesięć groszy - czeski, ceski
  • dziewczyna - dziołcha
  • dziewczynka - dziołszka np. ta dziołszka je rychtig gryfno
  • dziewczyna, dziewczynka - frela, frelka np. Z Agnysy je rychtig gryfno frelka!
  • dzięcioł - dziyncioł, dziyndzioł
  • dzikus, dziwak - soroń
  • dzisiaj - dzisio, dzisioj
  • dziubnąć - dziubnonć
  • dziura w oponie - pana
  • dziury w ziemi - biydaszyby (podobne do studni, do wydobywania wegla "po amatorsku" z niskich pokładów, było to karalne)
  • dziwadło, co to za dziwadło! - cuda krowskie! np. Co tyż za cuda krowskie w tym szynku pokazujom, że wszystkie chopy dycki tam łażom?
  • dziwak - leluja
  • dziwny, a. dziki - dziwok
  • dzwon, dzwonek - zwon, zwonek
  • dzwonić - szczyrkać (np. monetami, zębami)
  • dżinsy - cajgowe galoty
  • dżdżownica - glizda
  • dźwięk - klank
  • dźwigar - sztompel
E

A-B-C-D-E-F-G-H-I-J-K-L-Ł-M-N-O-P-R-S-T-U-W-Y-Z

  • Edek, Edzio - Ecik
  • Edward - Ydward, Ydi
  • elegancik, ktoś dbający o siebie - fajnidło, fajniontko
  • elegancki - galanty
  • elegancko - zocnie
  • elegant - gryfcok, gryfniok
  • elektryk - elektrykorz
  • elementarz - elemyntorz
  • Elfryda - Frida
  • emerytura - pyndzyjo np. Starzik już je sztyrnoście lot na pyndzyji.
  • emigracja - ymigracjo
  • Emil - Ymil np. Ymil do drewutnie :)
  • Emilia - Milka, Ymilio
  • Emanuel - Manek
  • Emma - Yma np. Yma, yno sie tak gupie nazywo, ale to naprowdy gryfno dziołcha.
  • Ernest - Ynst, Yrnest
  • Ernestyna - Erna
  • Eugeniusz - Ojgyn
  • Ewald - Ywald
  • Ewangelia - Ewangelio
  • ewentualnie - ywyntualnie
F

A-B-C-D-E-F-G-H-I-J-K-L-Ł-M-N-O-P-R-S-T-U-W-Y-Z

  • fachowiec - fachman, fachmon, macher
  • fajka - fajfka
  • falbanki - krauski np. Galotki z krauskami. (Majtki z falbankami)
  • falbanka - zogibka
  • fałda - falta, falt
  • farba - lak
  • fartuch np. roboczy - kitel
  • fartuch gospodyni - zopaska
  • fasola - fandzola
  • fasolka szparagowa - sznitbony
  • farbować - farbić
  • fermentować - gerować
  • figa z makiem - psinco
  • fikołka - kopyrtka
  • filiżanka - szolka
  • fioletowy - lilowy
  • firana, firanki - gardina, gardinki
  • firaneczka na okno - zazdroska np. umieszczana na oknach w klatkach schodowych
  • flanela - futerbach
  • flejtuch - pultok
  • folia meteliczna do opakowania - pozłotka
  • formować kulki - kulać
  • fotel - zesel
  • fotelik - zeslik
  • fotografia - fotografka
  • fotografować - knipsować
  • Franciszka - Francka
  • Franek - Francik
  • fruwać - lotać, furgać np. Ty sie dziołszko nalotosz po tym placu!
  • Fryderyk - Fridek
  • frytki - angelske bratkartofle
  • fryzjer męski - golacz np. Idź do golacza, niych ci te szkuty łobszcziże!
  • fryzura - wela np. jerona jako ty mosz piykno wela
  • futryna - futra
G

A-B-C-D-E-F-G-H-I-J-K-L-Ł-M-N-O-P-R-S-T-U-W-Y-Z

  • Gabrysia - Gabi
  • gadać bzdury - blukać, blakać
  • gaduła - paplok
  • gajowy - gojny
  • galaretka - galert
  • gałązka - chłabinka
  • ganek przy domu - lauba, lałba
  • gapa - cielepa
  • garb - pukel np. Te pierońskie komunisty mogom mi skoczić na pukel, a do partii i ta niy póda!
  • garbaty - puklaty
  • gardło - chyrtoń, chyrdol
  • garnek - gornek
  • garnek, garnek gliniany - bonclok
  • garnek do pieczenia mięsa - brutfanka, brytfanka
  • garnek do żuru - żurok
  • garnitur - ancug (czyli kabot, westa i galoty)
  • garnki - gorki, garce
  • garnuszek - gorczek, pioczek np. Nańcie gorczek bonkawy!
  • garść - gorś
  • gatunek - zorta
  • gąsienice - gonsiony
  • gderać - buczeć
  • gdyby - eliby, kieby, keby
  • gdy jest jasno - za jasnoka, po widoku
  • gdzie - kaj
  • gdzie indziej - kajindzij
  • gdzieś - kajsik, kajś, kańs
  • gdziekolwiek - bele kaj, byle kaj, kaj yno np. Kaj yno wleziesz, tam gupie godosz! np. Bele kaj nie byda robioł, yno na grubie abo na banie!
  • gdzieniegdzie - kajniykaj, lecykandy
  • gdzie tam - kaj tam np. Kaj tam, przeca koza niy jy papioru!
  • gdzieś tam - fort np. ta chałpa stoi tam fort w polu
  • Gertruda - Truda, Trudka
  • gęś - gyńs, gańs, liwa
  • gęsi - husi, hansi, liwy
  • gęsta zupa, jako obiad jednodaniowy - ajntopf, ańtof
  • gęsty kompot z gruszek, a. wigilijna moczka - bryja
  • glinianka - gliniok
  • glista - glizda
  • głęboki - damboki, dymboki
  • głośno mówić - ryczeć np. coż tak ryczysz? godej ciszyj
  • głośno się zachowywać - rajcować
  • głowa - łeb, gowa
  • główkować (np. piłką) - kiepkować
  • głupek - gupielok, guptaś, ipta np. Dyć to same gupieloki! lub Niy kamrać sie z tym guptasiym!, np. tyś to je ipta ja
  • głupi - gupi
  • głupoty - duperszwance, gupoty
  • gniazdko elektryczne - dołza, szteker, sztekdołza
  • gniewać się - gorszyć sie
  • gnój - gnojok np. Łażom kury po gnojoku i maszkecom!
  • godny szacunku - zocy
  • gojąca się rana - strup
  • gołoledź - szklonka np. dzisio je szklonka na drodze
  • gorący, gorąco - gorki, gorko
  • gorączka - fiber
  • gorol - werbus
  • gospodarz na wsi - bamber
  • gotować - damfować, dymfować, warzić
  • gotować się - wreć
  • gotowe - fertich, fertig, fertichś np. Łobiod mom fertich
  • goździki - nelki
  • góra - wiyrch
  • góral - górol
  • górna część ubrania "chłopskiego" kobiety - jakla, jakelka np. Łobklykłach se za ciepło jakla!
  • górnik - hajer, kopidoł np. Wiluś robi za hajera!
  • grabarz - kopidoł, groborz
  • granat ręczny - handgranat
  • gronostaj (zwierzak) - łaska
  • gruba kobieta masara
  • grubas - basok
  • gruby - bachraty, hruby, ruby, spaśny np. Mosz za ruby kark, bestoż kragla niy zapniesz,
  • gruby kij - laga
  • gruby męski fartuch - mantelszyrca
  • grupa kolegów - czelodka
  • gruźlica - tubera
  • gruźlik - tuberok
  • grymasić - sporować
  • grysik - gris, grisek
  • gryzmolić - kryklać np. Niy kryklej tak w tym hefcie!
  • grządki z warzywami - grincojg
  • grzechotka - szczyrkowka
  • grzybica nóg - szwajfus
  • grzyb prawdziwek - prawok
  • grzywka - grziwka, myjna
  • guma - gumin np. Szukom gumina na szlojder!
  • gumowa piłka - guminiok np. Wloz mi chrobok do guminioka!
  • gumowa policyjna pałka - guminknypel
  • gumowce - gumoki
  • gumowy przetykacz, przepychacz - gumisztamper
  • guma - przebite koło - pana
  • guz - buła
  • guzdrać się - macać się np. tyn kawaler z tom frelom się yno macajom
  • guzik, guziczek - knefel, kneflik np. Urwoł sie z szaketa knefel!
  • gwar - larmo np. W tym larmie idzie łogupnonć!
  • gwóźdź do papy z szeroką główką - papiok
  • gwoździe do papy - papnygle
  • gwóźdź do przybijania podkowy do końskiego kopyta - hufnol, hufnygel
H

A-B-C-D-E-F-G-H-I-J-K-L-Ł-M-N-O-P-R-S-T-U-W-Y-Z

  • hak - hoczyk, hok
  • hala rybna (niegdyś stały element targowisk) - fiszhala
  • hałas - larmo np. W tym larmie idzie łogupnonć!
  • hałasować - butlować, larmować
  • hałda - hołda (najczęściej znajdująca się blisko kopalni)
  • harmonia - cyja
  • hej hop - hoł ruk np. przy podniesieniu czegoś ciężkiego
  • Helena - Lyjna
  • herbata - tyj, tej
  • Hildegarda - Hilda
  • hodowca gołębi - gołymbiorz np. Dobry gołymbiorz potrafi odróżnić następujące gołębie: polnioki, młodzioki, briwy, rołty, sztajfy, sztrasery, siwki, wyczoki, fale, kurzoki, wyczoki, szymle, kapszoki i piyrzoki.
  • hodowca królików - kroliczorz
  • Hubert - Bercik
  • hulajnoga - roler
  • hultaj - beskursyjo
I

A-B-C-D-E-F-G-H-I-J-K-L-Ł-M-N-O-P-R-S-T-U-W-Y-Z

  • idź - ciś!
  • idź już - ciong np. dobra ciong stond
  • idź sobie - rałs
  • igła - jegła np. Kajżech dała se te jegły!
  • Ignac - Ignacy
  • ile - kiela, wiela np. Wiela je sztyry dodać łoziym?
  • imbir - zazwor
  • imię i nazwisko - miano np. Baba łod Alojza Porwoła mianuje sie Porwołka, abo Porwolino a czasym tyż Porwołczyno. Tak samo bydzie z babom łod Francka Nastuli - bydzie ij Nastulka, Nastulino abo tyż Nastulczyno.
  • inaczej - inakszy np. inakszyj żeś tyn łogrod mog zrobić
  • indianin - indianer
  • indyczka - hyndyczka
  • indyk - hyndyk, jyndyk, pultok, putek
  • inny - inkszy np. jakieś inksze te ałto mosz
  • innym razem - kejnedy np. Pogodomy ło tym kejnedy!
  • instalacja elektryczna 1-fazowa - lichsztrom
  • instalacja elektryczna 3-fazowa - sztarksztrom
  • inteligentny - ynteligyntny
  • interesujący - interesantny
  • iść gdzieś - ciś kaj np. Kaj ciśniesz, do roboty?
  • iść szybko - maścić
  • iść z kimś "pod rękę" - iść pod paża
  • iść z rożkami - rożki (odwiedzić nowonarodzne dziecko)
J

A-B-C-D-E-F-G-H-I-J-K-L-Ł-M-N-O-P-R-S-T-U-W-Y-Z

  • ja - jo np. Jo sie nazywom Jorguś!
  • jabłecznik - apfelstrudel
  • jabłka papierówki - augustki
  • jabłko, jabłoń - płonka np. Fuczysz jak jyż z płonkami!
  • Jadzia - Hyjdla
  • jajecznica - smażonka
  • jajecznica z grzybami - szmory, smażonka z grzibami
  • jajko - jajco np. Zrobiymi sie smażonka z cołkij tytki jajec!
  • jajko sadzone - zecaj
  • jak - jako np. Jako tam stoi napisane?
  • jakby - kieby, keby
  • jakaś tam miejscowość poza Śląskiem - Gorolowice np. Ciś tam do tych swoich Gorolowic!
  • jakikolwiek - kaj jaki
  • jakieś urządzenie, ogólna nazwa jakiegoś nieznanego bliżej przyrządu - wichajster
  • jak to - po jakimu
  • jak to jest - po jakimu to
  • jąkać się - pukać sie
  • jedwab - jedwob, jydwob, hedwob
  • jedzenie - jodło, jołdło
  • jedziemy - jadymy np. Latoś jadymy do Niymiec!
  • jeleń - lelyń, rogocz, sornik
  • Jerzyk - Jorg, Jorguś
  • jesień - podzim
  • jeść - mamlać, żrać np. alech se dzisioj pożar
  • jeść coś dobrego - maszkecić np. Ciomple na gnojoku siadły i maszkecom.
  • jeść podwieczorek - swaczać
  • jeśliby - eliby
  • jeść kolację - wieczerzać
  • jeść obiad - łobiadować
  • jeść śniadanie - śniodać np. Trza dobrze pośniodać, coby mieć siyły do roboty.
  • jeszcze - eszcze
  • jeżeli - eli, eźli, jeźli
  • jeżyny - łostrynżyny, łostrynżnice, ostrynżyny
  • jeździć konno - rajtować
  • jęczeć - stynkać
  • język - jynzor, jynzyk
  • Joachim - Chimek, Achim
  • jodła - jedla, jedła
  • Józef - Zefek, Zeflik, Zefliczek
  • Józefa - Zefka, Zefla
K

A-B-C-D-E-F-G-H-I-J-K-L-Ł-M-N-O-P-R-S-T-U-W-Y-Z

  • kaczka - ynta
  • kaczyca, mała kaczka - taśka
  • kafla - kachla
  • kalafior - blonkol
  • kalarepa - kuloryba, oberiba
  • kaleczyć - haratać np. Poharatoł sie na płocie!
  • kalesony - spodnioki
  • kalosze - gumoki
  • kałamarz - tintynfas
  • kamienie - kamiynie
  • kamień - berga, bergowa, bergowka
  • kamień do ostrzenia noży, kosy... - brusek
  • kamizelka - westa
  • kanał sciekowy, kratka ściekowa - gulik
  • kanapka - klapsznita np. Styknom ci dwie klapsznity?
  • kanapka, kromka z czymś - bajlaga np. plasterek sera lub kiełbasy między dwoma kromkami chleba
  • kant w spodniach - biza
  • kapelusik - kapelka, hucik np. Nasz piskup mo fajno kapelka!
  • kapelusz - hut, hutek, kłobuk np. Gryfny mo ta dziołszka hutek!
  • kapiszony, naboje do odpustowego pistoletu - patrony, placpatrony
  • kaptur - kapuca
  • kapusta utłuczona z kartoflami - ciaperkapusta
  • kapusta zasmażana - ciapkapusta
  • karabin - gywera, giwera, flinta
  • karabin-wiatrówka - luftbiksa
  • karmić zwierzęta - futrować np. Nafutrowołeś kroliki?
  • karmik - kadubek
  • karnisz - gardinsztanga
  • karo (kolor w kartach inaczej zwany jako: poduszka, dzwonek) - szel
  • Karolek - Karlik
  • karpie, karp - kapry, kaper
  • karuzela - karasol, karasola np. Zwyrtnymy sie na karasolu?
  • kask - hałer
  • kasza - krupy
  • kasza gryczana - krupy pogańskie, poganka
  • kaszanka - kropnioki np. Narobiymy fol kropniokow!
  • kaszleć - charlać, chyrlać, kucać np. Bez czopki łazisz a potym kucosz a kucosz! np. Ty yno chyrlosz a chyrlosz, czamu sie niy lyczysz?
  • katar - ciompa, ryma np. Ryma mom łod łażynio po bosoku.
  • katarynka - lajera, lajerka np. powiedzonko - Tu mie szczyko, tam mie żgo, w żici mi lajerka gro!
  • kataryniarz - lajerman, lajermon
  • katechizm - katelmus, katyjmus
  • kawa - kafyj
  • kawa naturalna, zbożowa - bonkawa, malckawa
  • kawaler - galan, karlus np. Łod kogoś ty je, karlus? (Czyim jesteś synem chłopczyku?)
  • kawalerka - ajncla, ańcla
  • kawał - wic np. Powiydz jakigo nowego wica!
  • kawałek - konsek np. Ani konsek zisty niy łostało?
  • kąpielówki - badki, batki np. Czamu sie niy sebleczesz do badkow?
  • kęs - bajs np. Twoj pies mie bajsnoł w rzić
  • kichać - forskać
  • kiedy - kedy, kiej, kiejś
  • kiedyś - hankejsi
  • kieliszek wódki - sznaps
  • kiełbasa - woszt np. Z drogi Niymce z marmeladom po Poloki z wosztym jadom! (powiedzenie)
  • kiełbaska - wosztlik
  • kier (kolor w kartach zwany jako: czerwone serce, czerwień) - herc
  • kierat - gypel
  • kierownica od roweru - lynsztanga, lungsztanga
  • kieszeń - kapsa, kabza np. Wyciong te rynce z kapsy!
  • kiwać się - belontać
  • klakson - titek np. titnij mu inoś
  • klamra - cwinga, szpina
  • klamra od pasa - kopla
  • klasztor - klosztor
  • klatka - klotka np. Staroszek robi klotki na kroliki!
  • klatka na króliki - kroliczok
  • klatka schodowa - siyń
  • klosz na lampę - kronlojter
  • kluski ciepane - szliżki
  • kluski śląskie - gumiklyjzy
  • "kluski śląskie" zwane też "tartymi" - czorne kloski
  • kłamać - cyganić, kminić np. Niy cygoń, godej prowda!
  • kłamczuch - cygon
  • kłamstwo - cygaństwo
  • kłaść się, spać - lygać np. Cza rzykać i lygać!
  • kłopot - łostuda np. Z tym waszym synkiym to yno wieczno łostuda.
  • kłócić się - wadzić sie
  • kłódka - kodka, kłodka
  • kłótnia - ostuda
  • kobieca chustka, zawiązana "na żurok" - żurok
  • kobieta - baba
  • kobieta lekkich obyczajów - motyka
  • kobieta ubrana po chłopsku, w śląskim stroju ludowym (chłopskim) - chopionka
  • koc - deka, deczka
  • kochać - przoć, przać, przajać
  • kochać kogoś - mieć kogoś rod
  • kochać się - galancić się
  • kocham go/ją - mom go/jom rod
  • kochasz mnie? - przajesz mi? np. Komu przajesz bardzij mamie czy tacie?
  • kogut - kokot
  • kogucik - kokotek, kokocik
  • kok - dudlik, bubikopf, neclik, rola
  • kokardka - maszka
  • kokos - makron
  • kolacja - wieczerzo
  • kolczyki - zauszniki, zauszniczki
  • kolega - kamrat
  • kolegować się - kamracić
  • kolej - bana
  • kolejarz - ajzynbaniok, baniorz
  • kolejka (np. w sklepie) - raja np. Boł wielki prask i chleba niy sprzedowali za rajom yno tym, co sie piyrsi dociśli
  • kolędnicy - kolyndniki, pastuszki
  • kolisty - kolity
  • kolor, kolory - bont, bonty
  • kołatać - klekotać
  • kołatka - klekotka
  • kołatanie serca - hercklekoty
  • kołdra - sztabdeka
  • kołkastla - węglarka
  • kołnierz, kołnierzyk - kragiel, kraglik np. Mosz niybiglowany kragel!
  • kołodziej - kołorz, kolorz
  • kołysać się - kolybać sie
  • kołyska - kolybka
  • komar - kopruch np. Ale kopruchy żerom!
  • kombinator - wichlyrz
  • komin - kumin, komin
  • kominiarz - kominiorz
  • komoda - wertiko
  • komórka - kamerlik
  • konar drzewa - asta
  • konewka - giskana
  • konfesjonał - suchatelnica
  • koniczyna - krasikoń
  • koniec - szlus np. Toż na dzisioj szlus!
  • koniec pracy - fajrant np. Fajrant na dzisioj!
  • konieczność - mus np. do roboty cza iś, jak mus to mus.
  • końcówka czegoś (np. buta) - kapa, kapka
  • kopaczka - kopocz, kopoczyk
  • kopać węgiel - fedrować
  • kopalnia - gruba, hawiernia np. Moj chop robi na grubie!
  • kopcić - smyndzić
  • korale - keta
  • korba - kluczka np. do studni
  • korek - frop np. Niy chce wylyźć z flaszki frop!
  • kosić zboże - żniwować
  • kosz wiklinowy - waszkorb
  • koszyk ze słomy - słomionka (np. na chleb)
  • koszulka, sukieneczka dla dziecka - chazuka, hazuczka
  • kość - gnat
  • kość, kawał mięsa z kością - giczoł
  • kotek - ciciuś
  • kotlet mielony, klops - karminadla, karminadel, np. Dzisioj na łobiod karminadle!
  • koza - ciga
  • koza w nosie - smark
  • koziołek - kopyrtka
  • kózka - koziczka
  • kradzież, kraść - habić np. Nahabiołech trocha cześni! lub Ida na hab
  • kram - buda (stoisko na targu lub na odpuście)
  • kran - kokotek
  • krasnoludek - cwerg (najczęściej drewniane lub gipsowe figurki, stawiane w ogródku np. jako ozdoba)
  • krata - gitra
  • krawat - binder, szlips
  • krawcowa - szwoczka
  • krawiec - jeglorz
  • krawędź - kant np. kant stoła
  • krawężnik - borsztajn
  • kredens - byfyj, bifyj
  • kreska - piska
  • kręcić się w głowie - bamoncić np. Łod tyj pogody je żech dzisioj tako bamontno!
  • kroić - kroć
  • kroić tępym nożem - pitfać
  • krokiew - kłaki
  • kromka, kanapka - sznita, sznitka
  • kromka chleba, kawałek - kraiczek np. Lubia zjodać kraiczki z chleba!
  • kropla - kropka
  • kropla czegoś, kropelka - kapka
  • krój - sznit
  • krótkie spodenki - galotki
  • krtań - chyrtoń, chyrdol
  • kruszonka na kołoczu - posypka
  • kryć - dekować
  • krzak - krzok
  • krzesełko - ryczka (nojczynścij stoła w antryju)
  • krzyczeć - ryczeć np. coż tak ryczysz?
  • krzyk - ryk
  • krzywe nogi - oły
  • krzywe nogi, w kształcie litery "o" - ołbajny
  • ksiądz - farorz, farorzyczek, ksiynżoszek
  • księżyc - miesionczek, ymil np. łobocz jaki dzisioj je ymil w pełni
  • kto - fto
  • ktoś bezużyteczny - darymny futer
  • ktoś brązowy - bronok
  • ktoś chudy - chuderlok
  • ktoś młody - modziok
  • ktoś nieładny - brzidok
  • ktoś niewydarzony - łoszkubek
  • ktoś pomysłowy - korba
  • ktoś straszny - bebok
  • ktoś super - as np. Ale mosz auto, tyś je as.
  • ktoś szczerbaty, z brakującymi zębami - szczyrbok
  • ktoś szybki - szus
  • ktoś wścibski - wrazidlok
  • która godzina - wiela je godzin?
  • który, która - kery, kero
  • kucać, kucnąć - czympnonć, czympieć
  • kuchenka elektryczna - kocher
  • kubeczek - pioczek
  • kubek - szolka
  • kuchnia na codzień - warzkuchnia
  • kukułka - kukawka, kukowka
  • kukurydza - majs np. Niy idymy na majs, bo gospodorz na polu!
  • kulawy - szpotlawy
  • kupiony - kupny np. Kupny kołocz je ańfachowy!
  • kura, kurka - cipa, cipka, cipeczka
  • kurczęta - pilynta
  • kurka, kurczak - kurzik np. Kupiyłach sie na torgu łoziym kurzikow!
  • kurka, kurczę - pilik np. Dej pozor synek na tego pilika bo go rozdepniesz!
  • kurzyć - kurzić, kopcić
  • kwadrans - ćwierć, sztwierć np. Je ćwierć na jedna! (godz. 12:15)
  • kwaśne mleko - kiszka np. Kartofle z kiszkom jemy dycki w piontek!
  • kwiat bławatek - faber
  • kwiatki jaskry - boliłoczka
  • kwiatki studentki - smrodziuchy
  • kwiaty chabry - farbiczki
  • kwilące, popłakujące dziecko - miałczek
  • kwitnąć - kwiść
L

A-B-C-D-E-F-G-H-I-J-K-L-Ł-M-N-O-P-R-S-T-U-W-Y-Z

  • lakierować - lakować
  • lakierowany - lakowany
  • lampa karbidowa (stosowana na kopalniach) - karbidka
  • lampa naftowa - petronelka
  • lampart - lyjopard, lyopard
  • lapmperia - zokel
  • landrynka - szklok np. Mamlosz tego szkloka, czyś go łyknył?
  • lanie - lyjty, szmary np. Szykuj sie Ziguś na lyjty!
  • lany poniedziałek - śmiyngus, śmiyrgus
  • laska - laga
  • laska, laseczka - kryka, kryczka
  • latać - furgać, tyrać
  • latarka - taszlampa
  • latawiec - drach
  • latem - bez lato
  • legitymacja - legitka
  • lekarz - dochtor, dochtorka, lykorz
  • lekceważyć - smolić
  • leki - lyki
  • lekko - leko, letko, lechko
  • leniwy, leń - zgniyłek, zgniyły
  • leszczyna - lyski
  • leśniczy - ferszter, feszter, gojny
  • letni - latowy
  • lęk, niepokój przed podróżą - rajzyfiber
  • liczyć - rachować np. Porachuj, wiela cilipow siedzi na krzoku.
  • lilia - leluja
  • linia - piska
  • linijka - lynijorz
  • listonoszka - listonorka
  • listwa - lajsta
  • litr - liter
  • lizak - lizok np. Lizok zmazany łod piosku je yno do wyciepanio!
  • lizus - przichlybek, przychlybek
  • loki - wela np. jerona jako ty mosz piykno wela
  • loki po trwałej ondulacji - dałerwele
  • lokomotywa - damfmaszyna
  • lub - lebo
  • lubiący jeść mięso - miynsok np. Ale z tego synka miynsok, już jy czworto karminadla.
  • lubieć - przoć
  • lustro, lusterko - żdżadło, żdżadełko - lustro, lusterko np. Pokoż żdrzadełko, musza sie poczesać.
  • lutownica - lutkolba
  • lżej - lecyj, lekcyj, lekcy
  • L4 (zwolnienie lekarskie) - rewiyr
Ł

A-B-C-D-E-F-G-H-I-J-K-L-Ł-M-N-O-P-R-S-T-U-W-Y-Z

  • ładnie - fajnie, fajniście, piyknie
  • ładny - gryfny, fajny, fajnisty, ciaciany, szwarny, szykowny, wyzgerny np. Królowa była szykowno ale Śnieżka szykowniyjszo!
  • ładować - ladować np. weź inoś zaladuj mi to na fora
  • łakomić się - łaszczyć się np. Łon sie łaszczy i bala niy pożyczy.
  • łakomy - zeżyrny
  • łańcuch np.rowerowy - lańcuch, keta np. Sleciała mi keta w kole!
  • łapczywie jeść/zjeść - żrać / zeżrać np. dyć łon mu to wszysko zeżar
  • łapczywie pić/wypić - żłopać, żrać, wyżrać, wyżłopać
  • łapka na myszy - klapka
  • łasica - łaska
  • łaskotać - łechtać, kilać np. Niy kilej mie bo sie pojscom!
  • łatać dziury w butach, przybijać podeszwy - flekować
  • łatwo - leko, letko, lechko
  • łazikować - smykać się
  • łobuz - gizd, chachor, najduch np. Ciś ty pieroński giździe!
  • łobuzeria - chacharstwo
  • łodyga, łodyżka - sztyngel
  • łom - brecha
  • łopata - ryl
  • łopata w kształcie serca - hercowa np. Hercowom to sie nabakosz!
  • łóżko (coś na czym się leży)- lyże, pryko, wyro
  • Łucja - Lucka, Luca
  • łupina - szupa
  • łysina - glaca
  • łysy - galcoń, glacaty, łysoń np. Taki mody a już glacaty!
  • łyżwy - szlyndzuchy, szlynzuchy np. Na zamarzniyntym stowie pokiyłzomy sie na szlyndzuchach
  • łza - płaczka
M

A-B-C-D-E-F-G-H-I-J-K-L-Ł-M-N-O-P-R-S-T-U-W-Y-Z

  • magiel - magel, magla, maglownia, walkownia
  • maglować - walkować
  • mający apetyt - jedzok np. Dziwej sie, jaki tyn jedzok mo wielgi basior!
  • mający łaskotki - łechciwy, łechtliwy
  • mający zachcianki - zachciywny
  • mający zęby - zymbok
  • majtki - badki, batki np. Czamu sie niy sebleczesz do badkow?
  • makaron - nudle np. Fater, nudla mocie na pysku!
  • malarz - malyrz np. Malyrz, mulorz i świnia, to jedna rodzina!
  • malować - lakować, sztrajchować
  • malowany - lakowany
  • maluch - mamincycek, pyrtek
  • malutki, mały - malućki
  • mała agrafka - haszpka
  • mała czapka - kapelka np. Nasz biskup mo fajno kapelka!
  • małe pomieszczenie - ajncla, ańcla, kamerlik
  • Małgosia - Gryjta, Gryjtka
  • mało ważne, mało istotne - pierdoła, pierdoły
  • małpa - afa, małpica
  • mały chłopiec - łeboń np. te pierońskie łebonie zaś larmujom pod łoknym
  • mały drań - buks
  • mały kotek - kocik, kociczka, koczka
  • mały sklepik/interes - fitulityngeszeft
  • mamusia - mamulka
  • mankiet - omszlag
  • marchew - markew, marekwia, markewka
  • Maria - Maryjka, Maryj
  • maruda - mazok, rykol, popsznioł np. Czamu popszniole niy jysz tyj zupy?
  • marudzić - buczeć, wajać
  • marynarka - kabot, szaket
  • maselniczka - maśniczka
  • maska - larwa
  • masło lub smalec jako dodatek do potraw - łomasta, łomaścić Np. łomaścić smalcym kloski z miynsym.
  • masz! - na!
  • maszyna parowa - damfmaszyna
  • maślanka - maślonka
  • materac do spania na podłodze - nynok
  • materiał - sztof
  • Matka Boska - Paniynka
  • matka chrzestna - potka, pociczka np. Moja potka Lyjna dała mi pieszczonek.
  • Matylda - Tila, Tilda
  • mazać np. po kartce - kryklać np. Niy kryklej tak w tym hefcie!
  • mątew - fyrlok, fyrloczka
  • mąż, mężczyzna - chop
  • mecz - szpil
  • medalik - mydalijka, mydalik
  • metal - blacha
  • metalowe - blaszane
  • metr - meter, myjter
  • mętny - kalny
  • miał weglowy - moł, muł, moła
  • miara (do składania) - colsztok
  • miara, metr krawiecki - myjtermas
  • mieć hobby - mieć ptoka np. Łon mo ptoka na punkcie tych kwiotkow.
  • mieć oko - cyl, mieć cyla np. o aleś trefioł ty mosz cyla
  • mieć pojęcie - anong, mieć anong np. mosz ty anong o tym? (Masz pojęcie o tym?) Ja ja, ty mosz anong... (ironiczne przyznanie rozmówcy racji mimo przekonania, że nie ma pojęcia o czym mówi - inaczej uznać go za głupka)
  • mieć pretensje - fuczeć np. Coś taki ofuczały?!
  • mieć problem - starość mieć
  • mieć rację - mieć prawie, mieć recht np. Ty mosz recht, Francek naprowdy mo nowo lipsta.
  • miednica - waszpek
  • miejsce - plac np. Na kole mogesz jeździć yno po placu a. Mosz tam doś placu by to łobalić?
  • miejsce bolące - bolok
  • miejsce, plac odpustowy gdzie są karuzele, strzelnice itp. - romel
  • miejsce w stodole do składowania siana lub słomy - somsiek
  • mielony - mlyty np. Mocie tyn mak już pomlyty?
  • mierzyć - cyrklować
  • mieszać - fyrlać
  • mieszać, majdać - belontać np. Cosik mi sie belonto kole szłapów!
  • mieszaniec, ktoś nierasowy - basztard, bastard (osoba której jeden z rodziców pochodzi z poza śląska (inaczej mówiąc jest skrojcowany - krocjok)
  • mieszanina - miszong
  • mieszarka do betonu miszmaszyna
  • mieszkańcy Częstochowy - mydalikorze, medalikorze
  • mięso - miynso
  • mięso wołowe - owiynzina
  • migdały - mandle
  • migotać - mrugać
  • Mikołaj - Mikuś, Mikołoj
  • mimo wszystko - zowizo, zołwizo, zoł wi zoł
  • mina - macha np. Szczylo macha choby afa
  • minąć się (nie celnąć) - majtnonć sie
  • ministrant - kapistrant
  • miotła, miotełka - kartacz, mietła, śmiatek np. Bier mietła i ciś plac zamiatać!
  • mirt - merta, myrta
  • miska - waszpek
  • mleć - mlyć, mołć, zemlyć
  • mleko - mlyko
  • młoda, niedojarzała dziewczyna - siuśka
  • młody ksiądz - kapelonek np. Do naszyj wsi przyszoł mody, szwarny kapelonek!
  • młotek - motek
  • mniej - mynij
  • mniejszy - myńszy, myjszy np. Ślonsk je łod Niymiec myńszy, ale szwarniyjszy!
  • mniszek lekarski - mlycz
  • mocno - fest
  • moczyć - tomkać, toplać
  • modlić się, modlitwa - rzykać, rzykanie np. Porzykejcie tyz za mie, starko!
  • modrzew - brzim, brzym
  • moja kolej - dran np. Teroski jo przida dran!
  • mokradła - barzoła, barzoły, barzelisko, barzolisko, barziny, barziska
  • monety - drobnioki
  • monster truck - baloniok
  • motor - motorcykel
  • motorower - mopel, moplik np. Moplikym sie jada na szychta...
  • motyka - kopaczka
  • motyl - szmaterlok
  • mowa - godka np. Niy moga suchać tyj gupij godki!
  • może - mono, mone, możno np. Mono spadnie śniyg na Wilijo? lub Możno ja, a możno niy, niy wiym!
  • można to zrobić - idzie to zrobić
  • mąż - moj
  • mój - moj
  • mówić - godać, padać, padosz, prawić np. Padom ci, bydzie łostro zima! np. Niy godej tela!
  • mówić bez sensu - bamoncić np. Łod tyj pogody je żech dzisioj tako bamontno!
  • mówić komuś "per ty", być z kimś na "ty" - za jedno
  • mówić od rzeczy - beblać, fandzolić np. Już sie zawrzij, bo yno beblosz a beblosz!
  • mówić za dużo lub niewyraźnie - bulkać
  • mrówka - amajz, mrowiec, murowiec
  • mrzawka - sipieć, sipi np. Na dworze sztyjc sipi!
  • murarz - murorz, mulorz
  • mus jabłkowy - apfelmus, jabczok
  • muskuły, mięśnie - muskle
  • musztarda - zynft, zymft, (mostrich, mosztrich - określenie w niektórych rejonach śląska)
  • myśliwy - myśliwiec
N

A-B-C-D-E-F-G-H-I-J-K-L-Ł-M-N-O-P-R-S-T-U-W-Y-Z

  • nabrać rozpędu - fechtnonć sie np. jak się zanim fechtnoł
  • na brzegu - na kraju
  • naczynia - gary
  • naczynie do robienia masła - maśniczka
  • naczynie do fermentacji wina - korflasza
  • nadaremnie - po próżnicy
  • nadzienie - filong np. kreple bez filongu som darymne
  • nadziewać-napełniać - filować np. napełniać pączki nadzieniem
  • nagi - sagi np. Łoblyczcie tego bajtla, niych niy loto po sagu.
  • nagle - łoroz, narozki np. Łoroz sie blyskło i w nasza stodoła pieron szczelył.
  • najdroższy (jako osoba)- roztomiły
  • najeść się, najedzony - pojeść, pojedzony np. Pojedzony? No to do roboty!
  • najpierw - nojprzod
  • nakarmić dobytek - łodbywać np. kury np. Trza wszystko połodbywać a jo choro!
  • naklejka - abcybilder
  • na kolanach - na klinie np. Tyn synek na klinie dugo niy usiedzi.
  • nakrętka - muterka np. dej no muterka do tyj szroby
  • nakrochmalony - wyszkrobiony
  • nakrycie czegoś (np. łóżka)- kapa, kapka
  • nakrycie głowy - kłobuk
  • nakrzyczeć na kogoś - sprzezywać
  • naleśniki - ajerkuchy
  • należność - płat
  • nałapać - nachytać np. Niy droźnij sie z ujkym bo nachytosz!
  • namalowany obrazek, scenka lub jakiś widok - lanszaft, landszaft
  • namówić - przekabacić np. Przekabaciyli go w tych Niymcach nafolowanymi sklepami.
  • naparstek - noparstek, noporstek, naporstek
  • napastować - droźnić sie np. Niy droźnij sie z moim psym!
  • napełnione - nafolowane np. Fora była nafolowano wonglym!
  • napięcie w elektrotechnice - szpanong
  • napinacz mechaniczny - szpaner
  • napinać, naciągać - szpanować np. Muszymy po praniu naszpanować nasze gardiny!
  • napój z łuski kakaowe - kakałszale
  • naprawdę - isto, naprowda, po prowdzie, richtig, rychtig
  • naprawdę? - pra? np. Pra, że mi pszejsz?
  • naprawiać podeszwy w butach - zolować
  • naraz - naroz
  • narozrabiać - zgłobić, zgobić
  • narty zrobione domowym sposobem z klepek starej beczki - bednorki
  • narzeczona - libsta, lipsta np. powiedzonko - Libsta z kawalerym, pod jednym numerym!
  • narzeczony - szac
  • narzekać - labiydzić, lamyncić, wajać
  • narzędzie na długim kiju do gaszenia i zapalania świec w kościele - polityka
  • narzędzie murarskie - kelnia
  • narzędzie murarskie do równania tynku na ścianie - rajbetka
  • narzucać - naciepować
  • narzuta - deka, deczka
  • narzuta męska - dubel
  • nasikać - najscać
  • na skróty - na przima np. Idymy na przima, bez las.
  • nasmarować się - naciongnonć sie np. oliwką, kremem
  • nastawić - nastalować, nasztalować np. nasztaluj mi ta robota
  • następny rok - bezrok
  • nasypać - nasuć
  • nasyp kolejowy - beszong np. Pasymy kozy na beszongu!
  • naturalnie - toć np. No toć, że w Niymcach z jednego jabka zrobiom dwie flaszki wina!
  • natrętny - ochlany, oklany
  • natychmiast - zaroz, zarozki np. Mosz to zarozki zrobić
  • nauczyciel/ka, nauczyciele - rechtor, rechtorka, rechtory
  • naumyślnie - naschwol, nasfol, naskwol
  • nawet - aji
  • na pewno - na zicher
  • na zdrowie (przy toaście) - pyrsk
  • na złość - praje
  • nazywać się - mianować sie np. jak sie bajtel mianujesz?
  • nerwowy - zmierzły np. Ze zmierzłym chopym ciynżko szczimać!
  • nic - psinco
  • nic dziwnego - niy dziwota
  • niebieska kapusta - modro kapusta
  • niebieski - modry np. Lubia modro kapusta.
  • nieborak - borok, chuderlok, utropek
  • nieboszczyk - umarty, umrzyty, umrzik, umarlok
  • niechętnie - niyrod
  • niedbale - lecyjak, lecyjako
  • niedojrzały - niyżdżały np. Łod jedzynio niyżdżałych jabek Erwin dostoł sraczki.
  • niedołęga - mamlas
  • niedopałek papierosa (zgaszony)- kipa, peta,
  • niedopałek papierosa (podczas palenia) - sztomel
  • niedorajda - ciućmok
  • niedorzeczności - duperszwance
  • niegrzeczne dziecko - zgłobnik, zgobnik
  • niektóry - niykery
  • Niemcy - Niymce
  • niemowle - szkrab, bombel
  • nie mów - niy padej, niy godej np. I co ty niy padosz?
  • nienormalny - niyrychtig np. Łońskigo Francek slecioł na gowa i je niyrychtig.
  • nieomal - bezma, bezmała, bezmałaś, bezmaji, małowiela np. Bezmała Bercik je chory? np. małowiela brakło i by łod ymila po pysku dostoł
  • niepoczesany - niypoczosany
  • niepokoić - mierzić
  • nieporozumienie - ostuda
  • nieporządek - bajzel
  • nieprzytomny - pitomny
  • nie potrzebnie, na próżno - darymny futer
  • nieraz - niyroz
  • nierób - niyrob
  • nierówny - chropaty
  • nieść - smyczyć, taszczyć, targać
  • nie Ślązaczka - gorolka, gorolica
  • nie Ślązak - gorol np. Ale z ciebie gorol! np. Gorol, a jaki porzondny!
  • nietoperz - lacopiyrz, latopiyrz
  • nie trafić - majtnonć się
  • nieudacznik - dupa w kraglu, cielepa, łoszkubek, rzić np. Tyś to je rzić!
  • niezapominajki - żabiełoczka
  • niezdara - ślimok, zawalaty
  • niezdarny, nieudacznik - szpotlawy, lelek, leloń
  • nie zgadzać się - ciepać sie np. Co sie ciepiesz smarkoczu!
  • nigdzie - nikaj
  • nikt, nikomu - żodyn, żodnymu np. Żodnymu nikaj niy bycie lepij niż w doma!
  • niszczyciel - paskuda
  • niszczyć - bulić
  • no ale - nale
  • nocnik - nachtop, nachtopek, topek
  • noga - fus, giczala, szwaja, gyra, gywichta, szłapa
  • noga od świni - ratka
  • nogawka - nogawica
  • Norbert - Bercik
  • non stop - jednym ciyngym
  • nos - kichol
  • nudziarz - pierdoła
  • nudzić - mierznonć np. Już mi sie mierznie te gupie godanie
O

A-B-C-D-E-F-G-H-I-J-K-L-Ł-M-N-O-P-R-S-T-U-W-Y-Z

  • obacas - kromflek np. Niy uważom szczewikow na wysokim kromfleku!
  • obcęgi - cangi
  • obejmować obłapiać
  • obetrzeć - utrzić, utrić
  • obiad - łobiod np. Dzisioj łobiod we połednie. A ślonski łobiod to: rolada, modro kapusta i kloski polone zołzom.
  • obibok - leber
  • obierać - strugać np. strugom kartofle na łobiod
  • obierki z jabłek czy ziemniaków - oszkrabiny, łoszkrabiny np. Takim popszniołom to świynty Mikołoj yno łoszkrabiny a wongel przinosi
  • obitnice, obiecanki - łobiecki, łobiycki
  • oblewanie nowego domu, mieszkania tzw. parapetówka - anwajong
  • obojętnie jaki - bele jaki, byle jaki
  • obok - kole, koło np. Kole chałpy mom zogrodka!
  • obornik - gnojok np. Łażom kury po gnojoku i maszkecom!
  • o Boże! - Jezusie, Maryjo świynto!
  • obracać, obrócić - zwyrtać, zwyrtnonć
  • obrać, obierać np. ziemniaki, marchew itp. - oszkrobać, łoszkrobać, szkrobać np. naszkrobej yno kartofli na łobiod
  • obraz, obrazek - łobroz, łobrozek
  • obrus - serwet, serweta
  • obrzucić - łobciepać
  • obsiany - zasioty, zasiony
  • obsikać - pojscać
  • oczko w ponczosze - lałfka
  • oczy - ślypia
  • oczywiście - toć np. No toć, że w Niymcach z jednego jabka zrobiom dwie flaszki wina!
  • odbijać po jedzeniu - byrkać, bekać
  • odburknąć - bulknonć coś
  • odchody - knut
  • odcięty z brzegu kawałek kołocza - łobrzinek
  • odcisk, odciski - blaza, plynckerz, blazy, plynckyrze np. na ręce od roboty lub na nogach po długiej wędrówce
  • oddawać mocz - jscać, najscać, jscanie np. Dej pozor, bo najscosz na deska!
  • odejdź - ciong, rałs
  • odmiana - zorta
  • odpocząć - dychnonć se
  • odrobina - kapka
  • odsprzedać - opchnonć np. leżało mi to w szranku toch to opchnoł
  • odświętnie ubrany - wyglancowany
  • od tyłu - łod zadku
  • odważniki - gywinta
  • odwiedziny - wysiady
  • odziedziczyć - erbnyć, erbnonć np. łon to erbnoł po babce
  • oferma - mamlas, mamlasiaty, klipa, mamlaty, ćwok, borok, utropek, ipta np. tyś to je ipta ja
  • oferma (wulgarnie) - ciul, ciulik
  • oferma, ktoś zgrywający lub udający głupka - paciulok, paciuloń, mamlas,
  • ogień - łogyń
  • ogłupić - zbamoncić
  • ognisko - fojera, fojerka
  • ogród - zegroda, zogrod, zogrodek, zogrodka
  • ogród warzywny - grincojg
  • o ile - eli, eźli, jeźli
  • ojciec - fater, łojciec
  • ojciec chrzestny - potek, pociczek
  • o jej, o Boże - jezder, jezderkusie!, jezderyjo!
  • okłamać - łokminić
  • okno wystawowe - szałfynster
  • okratowanie - gitra
  • okrągły klocek np. drzewa - kulok
  • okropny - pierziński, pieroński
  • okrzyczeć kogoś - nazdać np. Francek nazdoł dyrechtorowi i tera je elwrym
  • okulary - bryle
  • okulary przeciwsłoneczne - zonynbryle
  • okularnik - brylok, brylaty
  • ołówek - blajsztift, pisok
  • on, ona - łon, łona
  • onuce - fuslapy
  • opiekunka do dzieci - kindermyjdla
  • opłata - płat
  • opłaca się - werci sie np. Werci sie to kupić?
  • opowiadać - berać, łosprowiać np. Ło czym to starko łosprowiocie?
  • opowiadać bzdury - fulać np. Fulosz jak niyzdrowo rzić!
  • oprawa, oprawka żarówki - fasong
  • opuchlizna - buła
  • opukać - łoklupać
  • oranżada, napój musujący w butelce lub w proszku do rozcieńczenia - brauza, łorynżada
  • organista - bożyduda
  • orzech laskowy - lyski
  • orzeł - oreł
  • osada - dziedzina
  • osiem - łoziym
  • osiemnaście - łoziymnoście
  • osioł - yjzel
  • osoba małego wzrostu, grubasek - knypek np. taki knypek przilecioł i coś buczoł
  • osoba obsługująca karuzelę - karasolnik
  • ostrożny - opaterny
  • ostry kaszel - tubera
  • ostrzyć - brusić
  • oszczędny - szporobliwy
  • oszczędzać - szporować np. Z pyndzyji wiela niy naszporujecie!
  • oszołomiony - miechym piźniony
  • oszołomiony, z zawrotem głowy - bamontny
  • oszukiwać - kminić
  • oślepiać - blyndować
  • otrzymać pozdrowienia - dać pozdrowić np.Ciotka wos dała pozdrowić.
  • otynkować - łobciepać
  • otwieracz np. do słoików, konserw lub butelek - yfner
  • otworzyć - odewrzić
  • ozdobny łańcuszek - keta
  • ósma część czegoś - achtlik
P

A-B-C-D-E-F-G-H-I-J-K-L-Ł-M-N-O-P-R-S-T-U-W-Y-Z

  • packa na muchy - klapaczka np. Zaś mi dziecka wziyny klapaczka!
  • paczka - paket np. Mamo, listonorka paket łod ciotki z Niymiec prziniosła!
  • pada deszcz - leje
  • pada śnieg - sypie, śniyg sypie
  • padająca mrzawka - sipieć, sipi np. Na dworze sztyjc sipi!
  • palacz papierosów - kurzok
  • palant (dyscyplina sportowa) - szlagbal
  • palce - pazury
  • palić papierosy - bakać, kurzić np. Bakosz aż sadze z dupy lecom!
  • palić się - goreć np. Wejrzij do żeleźnioka czy jeszcze gore!
  • palić w piecu - hajcować, podhajcować, topić
  • papierosy - cygarety
  • papierowa torebka - tytka np. Kaj jedziesz? Do Chebzio tytki lepić! (odpowiadało się żartobliwie)
  • Pan Bóg - Ponboczek np. Szczynść Boże, łostońcie z Ponboczkym!
  • panna z dzieckiem - zowitka, zowita
  • pantofle domowe - lacie, laćki, lacze
  • papier ścierny - glazpapior, pucpapioor, szpicpapior
  • papierowy - papiorzany
  • para, parę - pora np. Mom pora kurzikow na przedej!
  • parapetówka - anwajong
  • parasol - paryzol np. Paryzol sie przido, na dyszcz abo dziecka po rzici wyszczylać!
  • parówka - oplerek, knobloszka
  • parskać - forskać
  • pasiasty - pasiaty
  • pasta do zębów - canpasta
  • pastwisko - pasionek
  • pasztet - lyjberwoszt, lyberwoszt, leberwoszt
  • patelnia - tygel
  • patrzeć - dziwać, dziwować sie, filować, zaglondać np. Coż tak filujesz bez to łokno? lub Dziwej sie yno!
  • patyczek - chłabinka
  • Paweł - Paulek
  • pączek - krepel np. Kołoczki som lepsze łod krepli!
  • pchać - ciś coś np. wózek z węglem
  • pchać się - ryć sie, ciś sie np. Ryjesz sie jak Żyd do spowiedzi! lub I kaj sie ciśniesz?
  • pchła - skoczka, wancka
  • pedał rowerowy - pyndala
  • peleryna - kapok
  • pełno - fol, połno np. Nalyjcie mi fol bynzyny!
  • perfum - parfin
  • perfumeria - parfineryjo
  • perfumować - parfinować, fukać np. Weź sie ino pofukej
  • pęcherz np. na skórze, karoserii, tworzywie - blaza np. podczas korozji na karoserii samochodu
  • pękaty - bachraty
  • piana - szuminy
  • pianka - kroszonka
  • pianino - klawiyr np. Zagrej "sto lot" na klawiyrze.
  • piasek - piosek
  • pić - duldać np. Wyduldołeś cołko flaszka?
  • pić prosto z butelki (np. wódkę) - pociongać z gwinta
  • piec kaflowy - kachlok
  • piec żelazny tzw. "koza" - żeleźniok
  • pieczarki - szampinioki
  • pieczątka - sztympel
  • pieczywo - chlyb
  • piegowaty - piegaty
  • piekarnik - bratruła, ruła
  • piekarnik w piecu - piekarok
  • pielgrzymka - ponć, ponci
  • pik (kolor w kartach inaczej zwany jako: czarne serce, wino) - herc
  • pilnik - fajla
  • pilnować - wachować
  • pielucha - powijok
  • piernik odpustowy - futermelok
  • pierś, piersi - cycek, cycki
  • pierścionek - pieszczonek
  • pieszo, po nogach - piechty np. Piechty sie zońda do sklepu i kupia cygarety.
  • pięćdziesiąt groszy (50gr) - piontka
  • pięćdziesiąt kilogramów (50kg) - cetnor
  • pięćdziesiąte urodziny (50tka) - abraham
  • pięć złotych (5zł) - piynciok
  • pijak - pijok, pijus, łożyrok, łochlapus
  • pijalnia piwa - szynk
  • pijany - nacinkany, nawalony, ożarty, ożryty np. Mamo, mamo, Zefek dzisioj niy ma łożarty i prosto do dom maści.
  • pijany - nabombany, nabombiony, nabity, naprany, ochlany, nażgany, oklany, łożarty, łożryty, łożrity
  • pilnować się - dować pozor np. Dej sie pozor na tego synka!
  • piła tarczowa - krajzyga
  • piłeczka - baliczek, balik
  • piłka - bal np. Pogromy sie w bal?
  • piłka do palanta - szlagbal
  • piłka do tenisa ziemnego - gazok
  • piłka nożna - fusbal
  • piłka szmaciana - szmaciok
  • piłkarz - fusbaler
  • pinezka - cwek
  • piorun - pieron
  • piorunochron - blizablajfer
  • piosenka - pieśniczka
  • Piotr - Pyjter
  • piórnik - fyjderbiksa
  • piszczeć - piskać
  • piwnica - pywnica np. Do naszyj pywnice wlezie łoziym cetnorow kartofli.
  • piwonia - piwowonia
  • plac budowy - bauplac
  • placki ziemniaczane - sikorki
  • plama - flek np. Mosz na jakli tusty flek!
  • planować - cyrklować, sztalować
  • plandeka - plała
  • plaster - floster, flojster np. Musza sie boloka na gymbie zaflostrować!
  • plątać - matlać, szmatlać
  • plecak - pukeltasza, rugzak, wandertasza np. Kamela to koń z pukeltaszom.
  • plecy - plery, gnyk
  • pled - plyjt
  • pleść - splytać
  • plotkara - klachula
  • plotki, plotkowanie, plotkować - wysiady, klachy, klachanie, klachać np. Zaś Ana idzie do nos na klachy!
  • pluć - chorkać
  • płacić - bulić
  • płacz - ryk, bek
  • płaczliwy - mamlasiaty
  • płakać - ślimtać
  • płaski - plackaty, plaskaty
  • płaskostopie - platfus
  • płaszcz, płaszczyk - mantel, mantlik
  • płatki owsiane lub inne - hawerfloki, haberfloki
  • płyta kuchenna - blacha (na którym stawia się garnki podczas gotowania)
  • płytka ceramiczna - kachla
  • pniak do rąbania mięsa u rzeźnika - gnotek
  • pobiec - pylnonć sie np. Pylnij sie do sklepu i kup piwo!
  • pobity - łobdrzistany
  • pobrudzić się - ufifrać sie
  • pocałować - dać dzióba, dać dzióbka, dać kusiu np. Dej kusiola mamie
  • pocałunek - dzióbek, dzióbeczek np. Dej dzióbka!
  • pochodnia - fakla
  • pochować - poschroniać np. Poschroniejcie wasze graczki z zogrodka, już sie ćmi!
  • pochwalać - uważać np. Vidyjo w doma, niy, jo tego niy uważom!
  • pociąg - cug
  • po ciemku - po ćmoku
  • poczekaj - doczkej np. Doczkej, doczkej, zaro cie chyca!
  • podarunek pod choinkę - Dzieciontko
  • podarunek Wielkanocny, prezent na Święta Wielkanocne - zajonczek
  • podbite oko (limo) - zola
  • podczas lata - bez lato
  • podczas zimy - bez zima
  • poddasze - gora np. Stare szczewiki wyńyś na gora, jeszcze sie przidajom!
  • podeszwa - zola
  • podlewaczka - giskana
  • podlizywać się - przichlybiać się
  • podłoga - delowka, dylowka
  • podobny - podany np. tyn synek sie podoł na łojca
  • podotykać - pomacać, macnij, pomacej np. niy macej mie, albo niy macać warzyw lub np. Pomacej ta ściana jako je mokro
  • podpierający klocek drewna - sztompel np. w kopalnianych chodnikach
  • pod rękę, pod ramie - pod parza
  • podróbka - erzac
  • podróż, podróżować - rajza, wander, rajzować
  • podróżnik - wandrus
  • podrzeć - stargać
  • podrzutek - podciep
  • podskakiwać - ciepać sie np. Co sie ciepiesz smarkoczu!
  • podstawa - grunt
  • poduszka, poduszeczka - zegowek, zogowek, zygowek, zogoweczek
  • poduszeczka na igły - jegelniczka np. Niy siednij sie na jegelniczka!
  • podwieczorek - jużyna, swaczyna
  • podwójna kromka chleba - klapsznita np. Styknom ci dwie klapsznity?
  • podwórko - plac, dwor np. Na kole mogesz jeździć yno po placu lub idziesz na dwor polotać?
  • pofarbować - zafarbić, zafarbować
  • poganiać - dziwoczyć
  • pogłaskać - pohalać
  • pogniewać się - pogorszyć sie
  • pogrzebacz do pieca - hoczyk, hok, szperhok
  • pojazd transportowy na kółkach - rolwaga
  • pojemnik do mieszania zaprawy cementowej - kalfas
  • pojemnik na cukier - cukerdołza
  • pojemnik na mleko - kana, kanka
  • pokarm dla zwierząt - futer np. Gołymbiorz kupioł łoziym kila futru!
  • pokłócić się z kimś - powadzić sie, przyńś z kimś na krziwy pysk
  • pokłuje - pobodzie np. dej sie pozor bo cie ta koza pobodzie
  • pokoik - izbedka, ańcla
  • pokolorować - zafarbić, zafarbować, pomalować np. pomaluj inoś trocha kredkami
  • pokój - izba, izbedka np. Dziecka, niy garusić w izbie!
  • pokręcone włosy - wela np. jerona jako ty mosz piykno wela
  • pokroić - pokroć np. Pokrołech woszt i chlyb na sznity.
  • pokrywa, pokrywka - dekel, deklik
  • polać - łobloć
  • polać się (np. zupą) - kidać, łokidać, pokidać np. Niy kidej sie żurym!
  • polerować - glancować
  • policja - policyjo, gliniorze
  • policjant - policaj, gliniorz
  • policzek (jako udzerzenie w policzek) - faca
  • policzki - lica, licka, liczki, paple
  • policzyć - porachować
  • polowanie - goń
  • połknąć - łyknonć
  • południe - połednie
  • położna - hebama, hyjbama
  • położyć się - legnonć sie, lygnonć se
  • pomalutku - pomaluśku
  • pomału - poleku
  • pomarańcza - apluzyna, apluzina, apfelzina, afelzina
  • pomidor - tomat, tomata
  • pomieszczenie z blachy, metalu - blaszok np. pomieszczenie sklepowe o blaszannych ścianach, garaż blaszanny
  • pomieszczenie, kocioł do parzenia karmy dla zwierząt - parzok
  • pomodlić się - porzykać np. Trza porzykać za starzika!
  • pompa - plompa
  • pompka rowerowa - luftplompa
  • pomylić się - kiwnonć sie, chachnonć się, ciulnonć się np. Alech sie chachnoł!
  • pomylony - pofyrtany
  • poniedziałek - pyndziałek
  • poopowiadać - połosprowiać
  • popędzać - dziwoczyć np. Przestoń dziwoczyć
  • popielniczka - aszynbecher, aszimbecher
  • popijać wódkę - pociongać np. Widziołeś go jak pociongo z gwinta?
  • popiół - hasi, hasie np. Zimom posuj śniyg hasiym!
  • poplamić - kidać, łokidać, pokidać np. Niy kidej sie żurym!
  • poplamiony - ukidany, pokidany, łokidany np. Dej sie pozor przy łobiedzie, bo sie ukidosz nowy ancug.
  • poprowadzić - pokludzić
  • popsuć - zmaścić np. Aleś to zmaściył
  • popularne imię psa - Misiek
  • popularna na Śląsku gra w karty - skat, szkat
  • poręcz - gelynder np. Zefek sjyżdżo po gelyndrze!
  • porozumieć się - zgodać sie
  • portfel - bajtlik, geltasza np. wiela mosz w bajtliku?
  • portmonetka - bojtlik, bojtliczek, portmanyj
  • porywczy - nogły
  • porzeczki - jagodki, świyntojonki np. Te jagodki to kwasiory!
  • posikać - pojscać
  • posikać się - zejscać sie, pojscać sie
  • posłodzić - pocukrować
  • poszczęścić się - podarzić się
  • poszedł - poszoł
  • poszukać - posznupać np. Niy sznupej w tyj szuflodzie bo narobisz garusu!
  • poszukiwacz - sznupok
  • pośladek - połrzitek, połrzitko
  • poślizgnąć się - ujechać, ukyłznonć
  • pośpiesz się - gibej sie, gibnij sie
  • potańcówka - bigel np. we sobota ida na bigel
  • potrawa - jodło, jołdło
  • potrawa górali śląskich - bachora np. tarte kartofle i skwarki pieczone w jelitach baranich
  • potrącić - sztuchnonć
  • potrząsać - szelontać
  • poważanie - zoca, zoc np. mieć w zocy lub być w zocy
  • powiadać - padać, padosz np. Padom ci, bydzie łostro zima!
  • powiedzieć - pedzieć
  • powiesić, powiesić się - obiesić, łobiesić sie, łowiesić sie
  • powietrze - luft np. cosik mosz mało luftu we kole
  • powiodło się, powodzić się - darzić sie
  • powłoczka na pościel - oblyczka
  • powoli - poleku, pomaluśku
  • po wszystkim - po ptokach np. No i momy po ptokach, cug łodjechoł.
  • powóz - laufbryka
  • powóz częściowo zakryty dachem - halbdeker
  • powtarzać klasę - siupnonć, kiblować
  • poziomica - waserwoga
  • poziomki - podzimki
  • pół kilograma - font
  • pół litra wódki (0,5) - halba, halbka
  • później - niyskorzij
  • późno - niyskoro np. Tyn zygor idzie niyskoro.
  • prababcia - prastarka
  • pracować - bakać np. Alech sie dzisioj nabakoł!
  • pracownik fizyczny - hajer np. Wiluś robi za hajera!
  • pradziadek - prastarzik
  • pralnia - >waszkuchnia
  • prasować - biglować
  • prawda? - pra? np. Pra, że mi pszejsz?
  • prawdziwy - istny np. Z ciebie je istny gupielok!
  • prawdziwy Ślązak - echt Ślonzok
  • prawidłowy - akuratny
  • prawie - małowiela, praje np. małowiela brakło i by łod ymila po pysku dostoł
  • prąd - sztrom np. Bier kibel i leć po sztrom! (żartowali sobie często Ślązacy z Goroli)
  • prezent, prezenty - geszynk, geszynki
  • prędko - po gibku
  • problem - łostuda np. Z tym waszym synkiym to yno wieczno łostuda.
  • probostwo, plebania - fara
  • proboszcz - farorz, farorzyczek
  • proboszczowski - farski
  • proca - szlojder
  • prosiak, prosiaki - gusiok, wieprzek, wieprzki
  • prosię - prosia
  • prostacki - ańfachowy
  • proszek do pieczenia - bakpulwer
  • proszę! - nańcie! np. Nańcie starziku, zjydzcie sie bombona!
  • proszę - na! np. Na, jydz ta szekulada!
  • prowadzić, przeprowadzać się - kludzić, przekludzać np. Przekludza sie na familoki!
  • pryszczaty - chropaty
  • przebierać - przeblykać
  • przeciągać się - sztrekować np. Aleś się wysztrekowoł
  • przecież - dyć, dycki, przeca np. Przeca żech ci godoł, że mosz dwa chleby kupić a niy jedyn!
  • przecinak - majzel
  • przechylić się - kipnonć
  • przedpokój - antryj np. We antryju na byfyju stoi szolka tyju...
  • przekrojony - przekrony
  • przeprowadzić/ać się - przekludzić/ać sie np. Latoś przekludzymy sie do nowyj chałpy.
  • przed siebie - przedsia
  • przedstawienie teatralne - tyjater
  • przed wiekami - chańdownij
  • przegroda w piwnicy np. na ziemniaki - grodza
  • przejechać się (np. na rowerze) - karnonć sie np. Dej sie karnonć na kole!
  • przejście (przejazd) np. w kamienicy na podwórze - ajnfart
  • przekleństwo - jerona, jeronie, piedronie, pieron, pieronie, pierucha, farona kandego np. Jeronie, dej mi pokoj!
  • przeklinać - faronić, suć pierony np. Jak sie łojciec ło tym, dowiy, to posujom sie pierony.
  • przekonać - przekabacić np. Przekabaciyli go w tych Niymcach nafolowanymi sklepami.
  • przekonać na siłę - zbamoncić
  • przekwitanie (menopauza u kobiet) - weksle
  • przełyk - chyrtoń, chyrdol
  • przeróżny - roztomajty np. Zawiyrej dźwiyrza, bo po wsi łażom roztomajte cygony i chachary
  • przerwa na papierosa - sztomel pauza
  • przerzucać - przeciepować
  • przesiadka - umsztajgyn
  • przespać się - kimnonć sie
  • przestań - ustoń np. Ustoń już z tym gupim godaniym!
  • przestrzeń - plac np. Mosz tam doś placu by to łobalić?
  • przesunąć się - ponknonć sie np. Ponknij sie, niych sie tyż siedna, ławka je przeca szyroko.
  • przeszkadzać - zawadzać lub mierzić np. zawadzosz mi sam lub mierzi mie ta krziwo ściana
  • prześcieradło - płachta
  • przetykacz, przepychacz - gumisztamper
  • przewracać się - drzistać, liznonć np. Kurka alech dzisoj dzistnoł
  • przewrócić - obalić, łobalić np. Dej pozor bo tyn szrank sie zarozki łobali
  • przewrócić się - przekopyrtnonć się
  • przewrót gimnastyczny - koziołek
  • przez - bez np. Idymy na przima bez pole.
  • przez przypadek - cufalym, bez cufal
  • przez to - bezto, beztoż, bestoż
  • przezwisko wobec kobiety - gizdula
  • przędza - cwist np. Słabe to jak cwist!
  • przód - przodek
  • przy - kole, koło np. Kole chałpy mom zogrodka!
  • przydać się - zdo sie np. Zdało sie że niy szczimia lub zdo ci sie takie pieroństwo?
  • przygotować, przygotowywać - rychtować, narychtować np. Ksiondz z kolyndom idzie a jo niy mom nic narychtowane!
  • przyjacielski - kamratny
  • przyjaźnić się - kamracić sie np. Niy kamrać sie z tym pieronym!
  • przyjęcie w ostatni dzień szkubania pierza - fyjderbal
  • przyjrzeć się - podziwać sie np. Podziwej sie na nasza piykno chałpa.
  • przykucnąć - czympnonć, czympieć np. czympnij se, bydzie ci lepij
  • przynieść - przitaszczyć, przismyczyć
  • przypadek - cufal
  • przypatrzeć się, przypatrywać się - badnonć, zaglondać np. Badnij tam yno co robiom te bajtle.
  • przypomnieć sobie - spomnieć sie
  • przyprowadzić - przikludzić
  • przystawka - forszpajza
  • psotnik - rojber
  • pszenica - obiyli
  • ptactwo domowe - gowiedź
  • ptak - ptok
  • pucowaty - paplaty
  • pudełko - kastlik
  • pukać - klupać
  • pupa - rzić, zadek np. Nakopia ci do rzici!
  • pusty - prozny
  • puszczać bąki, puścić bąka - drzistać, purtać, drzistnonć, purtnonć np. Aleś se drzistnoł
  • puszka - biksa, putnia, puciynka np. Na wieczerzo łotworz tam jako biksa ze śledziami!
  • pyskula - rajcula np. Te rajcula, niy być tako przemondżało!
  • pysznić się - asić sie np. Niy aś sie tak tymi szczewikami!
  • pyzata lalka z materiału - bachroczek
R

A-B-C-D-E-F-G-H-I-J-K-L-Ł-M-N-O-P-R-S-T-U-W-Y-Z

  • racica - ratka
  • racuchy - ajerkuchy
  • raczkować - bajukać
  • radio, radioodbiornik - radyjko
  • randki - zolyty np. wczoraj byłech na zolytach czyli na randce
  • randkować - zolycić
  • rano, ranek - bez dziyń, dziyń
  • razem - do kupy, wroz, cuzamyn
  • rąbać - ciupać np. Uciupej tam drzewa bo chca łogiyń słożyć!
  • reklamówka - epa
  • resztki jedzenia - podnoski
  • reumatyzm - rajmatyka, rejmatyka
  • ręce - pazury np. Pokoż te niymyte pazury.
  • ręczne pranie - mochanie
  • ręcznik - hantuch
  • rękawice z jednym palcem - makowy
  • rękawice robocze - handszuły
  • rękawiczki skórzane - glazyjki np. Patrz jak sie asi w nowych glazyjkach!
  • robaki - gonsiony, roboki, chroboki
  • Robert (zdrobniale) - Bercik
  • robić bez zastanowienia - wyrychlać sie
  • robić coś - łonaczyć, onaczyć (słowo joker, stosowane na określenie każdej czynności) np. Nasz starzik kupiył taki dinks i nałonaczył nim stare radijko.
  • robić masło - działać
  • robić na drutach - sztrykować
  • robić obiad - warzić
  • robić podeszwy w butach - zolować
  • robić zdjęcia - knipsować
  • robić żniwa - żniwować
  • rodzaj husty - hacka
  • rodzaj spodni roboczych - cajgowe galoty
  • rodzaj tynku zewnętrznego na domach - kracpuc
  • rodzice - łojcowie, łojce
  • rodzina - familijo
  • rolnik - bamber
  • Rom - cygon
  • rondel, rondelek - tygel, tyglik
  • Rosja - Rusyjo np. Ujka Hermana zaszczelyli na wojnie w Rusyji.
  • Rosjanin - Rus
  • rosół z makaronem - nudelzupa
  • rower - koło np. Jeździsz na kole bez czimania?
  • rozbieg - szwong
  • rozbierać się - seblyc, seblykać np. Czamuś sie seblykła, przeca zima tukej?
  • rozcięcie - sznit np. Ale mosz sznit na pysku
  • rozcięcie w spódnicy - szlic
  • rozkładać się - gnić, zgnić np. ty kedy w tym pryku zgnijesz
  • rozmaity - roztomajty np. Zawiyrej dźwiyrza, bo po wsi łażom roztomajte cygony i chachary
  • rozmowy - klyty
  • rozmyślać - rozpamiyntować
  • rozpal - żarnij
  • rozpalać ogień - hajcować, podhajcować np. Nahajcuj w piecu!
  • rozpalić - >słożić np. słoż ino łogiyń w piecu
  • rozpieszczony - rozwiyzły, rozwieziony np. Ale te dziecka mocie rozwiyzłe!
  • rozpocząć - chycić się, napoczonć np. Chytomy sie za ta robota!
  • rozpychać się - roztopiyrzać się
  • rozrabiać - romplować
  • rozrabiaka - zgłobnik, zgobnik
  • rozregulowany, rozkręcony - rozlajerowany
  • rozsypać - rozsuć
  • rozwolnienie - durchfal
  • róg - winkel, rog np. dej pozor na stoł, kant i rog
  • róg obfitości dla pierwszoklasisty - tyta
  • rów - rant, krzikopa, przikopa np. Wpod łożyrok do krzikopy
  • również - aji
  • różności - fizymatynta
  • ruchliwe dziecko - lojfer
  • rudy - ryszawy, ryży
  • rumianek - kamelki
  • rumienić się (podczas pieczenia) - bronocić np. Wejrzij do pieca czy sie już tyn kołocz po leku bronoci.
  • rura - ruła, roła
  • rurociąg - lajtong
  • rzadki - rzodki
  • rzeczy - manele
  • rzodkiewka - radiska
  • ruszać ustami - łomylać np. Yno łomylosz tym jynzorym a łomylosz!
  • rzeczywiście - richtig, rychtig
  • rzeźnia - masarnia
  • rzeźnik - masorz np. U masorza som masorz dzisioj sprzeduje
  • rzodkiewka - radiska
  • rzucać, rzucić - ciepać, ciepnonć np. Ciepnij bal!
  • rzut karny - elwer
S

A-B-C-D-E-F-G-H-I-J-K-L-Ł-M-N-O-P-R-S-T-U-W-Y-Z

  • sadzonka - ablyger, ablyjger
  • sadzonki roślin - flance
  • salceson - preswoszt np. Niy jydz tego preswosztu, taki je tusty...
  • sałata zielona - szałot
  • sałatka warzywna - szałot
  • samochód - ałto
  • samolot - fliger
  • sandały - zandale
  • sapać - fuczeć np. Czamu tak fuczysz?
  • schody - słodek, słodki
  • schodzić - słazić, ślazować
  • schować - schronić, sroniać np. Niy domy rady posroniać tego siana do stodoły.
  • senność - drzimota np. cosik mie drzimota biere
  • ser (nie twaróg) - kyjza, syr
  • ser domowy z kminkiem - hałskyjza np. Hałskyjza nojlepij niy wonio!
  • ser pleśniowy - kyjza ciaciato
  • serwatka - kapołka, kapałka np. Łod kapołki biere mi sie na żiganie!
  • siać - sioć np. Posiołach tela kwiotkow a yno niykere poschodziyły.
  • siatka - sak, epa, nec
  • siedzenie (np. w rowerze, aucie)- zic np. Łod twardego zica boli mie rzić.
  • sień - siyń
  • sierp - kosok np. Niynabruszonym kosokym wiela niy nabrusisz!
  • sierść - kudły np. Jak cie chyca, to ci te kudły wyszkubia!
  • sikać, sikanie - jscać, jscanie np. Dej pozor, bo najscosz na deska!
  • silnik spalinowy, elektryczny - motor
  • silny - festelny
  • siniak - bolok
  • siniak pod okiem (limo) - łojla
  • siorpać - słepać
  • sitko - cedzitko
  • siusiać - pulać, lulać
  • siusiak - pulok, lulok
  • siusiak (wulgarnie) - ciul, ciulik
  • skarpeta, skarpetka - fuzekla, zoka np. Na sznorze szuszom sie fuzekle!
  • skrzyczeć - spieronić
  • skarżyć się - labiydzić, lamyncić
  • skąpić - łaszczyć sie, cipić sie, chamić sie np. Łon sie łaszczy i bala niy pożyczy.
  • skąpiec, skąpy - cham, chamliwy
  • sklep mięsny - masarnia, masorz np. U masorza som masorz dzisioj sprzeduje.
  • skoczyć - fuknonć np. Łobocz jak fuknoł bez łokno
  • skoczyć do kogoś - sodznonć
  • skok do wody - ynta, yntka np. Jak szczelisz na tym kole ynta, to mi potym z bolokami i bekym niy przyłaź!
  • skorodowany - zarościały, zaruściały
  • skosztować - bajsnonć, bajsnij se, liznonć, dziubnonć np. liznij se tego loda
  • skrawek - łobrzinek
  • skrzypce - krzipce
  • skrzynia - kofer
  • skrzynka - kastlik
  • skupujący po domach królicze skórki - skorkorz wołał: Skorki, skorki skupuja!
  • skupujący stare rzeczy (w zamian dawał pieniądze, cukierki... ) - haderlok, szmaciorz
  • skrzynka piwa - kista np. W kiście piwa je 20 flaszek!
  • skwar - hyc np. dzisioj momy pieronowy hyc!
  • skwarki - szpyrki
  • słaby - lichy np. ooo coś żeś dzisioj lichy
  • słodka bułka - barches
  • słoik, słoiczek - krauza, krauzka np. Ciotka zawarziła sto krauzow na zima!
  • słoik po musztardzie (używany jako szklanka) - zymfciok
  • słonina - szpyrka
  • słoń - elefant
  • słońce - klara np. ale dzisioj klara blynduje
  • smakosz - maszkeciorz
  • smalec - fet np. Zjysz sznita z fetym?
  • smarkacz - pachoł, smark np. Taki pachoł a jeszcze sie zejscoł!
  • smażone ziemniaki - bratkartofle
  • smoczek - nupel
  • smoła - tera
  • smołować np. dach - terować
  • smrodzić - kadzić
  • smród - sztynks
  • smutny - markotny np. Coście dzisioj starko tacy markotni?
  • snopek - łociypka, ociypka
  • sos - zołza
  • sowa - ojla
  • spacer - szpacyr, szpacer np. Hyjdla poć na szpacyr
  • spać - nynać, gnić np. Nyny, nyny... śpij malutki!
  • spadek - erplich np. Erplich po ciotce
  • spaść - slecieć
  • spić się - łożrać sie
  • spinki do włosów (wsuwki) - szpangi
  • spiżarka - komora np. Niy wyrobiej bo cie zawrza w komorze!
  • spodnie, spodenki - galoty, hołzy, galotki
  • spodnie sztruksowe - manszestroki, manszestry, manszestrowe galoty
  • spoglądać - podziwać się, lukać, luknonć np. Luknij na ta dziołcha! lub Podziwej sie na nasza piykno chałpa
  • spojrzeć - wejrzeć np. wejrzij sie w żdżadło
  • sponiewierany - ściorany
  • spotkać - trefić np. Żebych cie już wiyncyj niy trefił z mojom cerom na zolytach
  • spotkać się - spiknonć sie
  • spódnica - kecka np. Kożdo kecka mu sie podobo!
  • spódnica plisowana, z zakładkami - plisynrok
  • spódnica z fałdami - faltynrok
  • spóźnić się - uniyskorzić sie
  • sprężarka - luftplompa
  • sprężyna, sprężynka - fedra, federka
  • sprowadzić - skludzić, naskludzać
  • spryciarz - miglanc
  • sprzączka - kopla, halter
  • sprzedać - skalić, opylić
  • sprzedawca w budzie - budziorz
  • sreberko - pozłotko np. z czekolady
  • srebrny - śrebny
  • ssać - cyckać, muldać np. Co tam w gymbie cyckosz, szkloka?
  • stacja benzynowa - tanksztela, cpn
  • stacja kolejowa - banhof
  • stać - stoć
  • stać się dziwakiem - ździwoczeć
  • stajenka betlejemska, szopka - betlyjka
  • stało się - po ptokach np. No i momy po ptokach, cug łodjechoł
  • Stanisław - Stanik
  • stare buty - charboły
  • stare graty - klamory, lompy np. Wyciepnij te stare klamory!
  • stare ubrania - lonty
  • stary - chańdowny
  • stary pojazd - drynda
  • staw, stawek - stow, stowek, kaczok
  • stoczyć się - skulać np. Jak Francek godo, to idzie sie skulać ze śmiychu.
  • stokrotka - sierotka, gynsi pympek
  • stolec - knut
  • stołeczek - ryczka (nojczynścij stoła w antryju)
  • stopa - szłapa, szwaja
  • stój - stoj
  • strażak - fojerman
  • stroić się - sztiglować sie
  • strojnisia - damulka
  • stróż - wachtyrz
  • strug - hebel
  • strych - gora np. Stare szczewiki wyńyś na gora, jeszcze sie przidajom!
  • strząsać popiół z papierosa - kipować np. kaj mi tu kipujesz na zol
  • strzelba - flinta
  • strzelnica np. na odpuście - szisbuda
  • strzęp - szczymp, strzymp
  • stuknięty - piźniynty, piźniony
  • soda oczywszczona - natron
  • sucharki - cwibak
  • sufit - gipsdeka, ordeka
  • sukieneczka dla dziecka - hazuka, hazuczka
  • suknia - klajd
  • suszone owoce - pieczki, pieczorki
  • sweter - cwiter, cwiterek
  • sympatyczny urwis - buks
  • sypać - suć np. Mamo, a Francek nasuł mi piosku za kragel.
  • syty - pojedzony
  • szacowny - zocny
  • szacunek - zoca, zoc np. mieć kogoś w zocy
  • szafa - szrank np. Mamo jak sie godo "szrank" po niymiecku?
  • szafka - wertiko, szranczek
  • szanowny - roztomiły
  • szarogęsić się - roztopiyrzać sie
  • szczaw - babskie scochy
  • szczerbaty - szczyrbaty
  • szczotka - byszta, beszta
  • szczotka druciana - stalbyszta
  • szczupak - szczupok, zymbok
  • szczypiorek - sznitloch, sznitlok np. Mosz niypoczosane kudły, choby pieron w sznitloch czas!
  • szeleścić - szuszczeć
  • szelki - hołzyntregi, hołzyntregle np. Zrobia se szlojder z hołzyntregi!
  • szewc - szewiec
  • szewskie kopyto - drajfus
  • szklana wężownica, urządzenie potrzebne do robienia wina - gyrglas, gerglas
  • szklanka - glaska, szolka, szklonka
  • szklarnia - glashaus
  • szkodnik - paskuda
  • szkoła - buda
  • szkoła o obniżonych wymaganiach pedagogicznych, tzw. eska - yjzka, yjzyszula
  • szkubanie pierza - łoszkubiny
  • szlifierka - brusek
  • szlifierka kątowa - kontowa
  • szlifować - brusić
  • szmacianka - bachroczek
  • szmaciarz - haderlok
  • szmata - hadra
  • sznur - sznora
  • sznurówka - szplotka
  • szorstki - chropaty
  • szosa - szosyjo
  • szpak - szpok
  • szpadel - ryl
  • szpilka - szpyndlik
  • szpital - lazaret, lazaryt
  • szprychy - szprajchy
  • sztruks - manszester
  • sztuczka - kunsztik, knif np. Naucz mie tego knifa!
  • sztuczna szczęka - gybis, gyjbis np. Czymuście dzisio bez gybisa!
  • sztućce - bysztek
  • szturchnąć - pyrtnonć
  • sztygar - sztajger
  • szufla np. do śniegu - szipa
  • szukanie - hledani
  • szuwary - bażoły
  • szyb (winda w kopalni) - szola
  • szybko - drap, drapko gipko, hned, hneda np. Wiosna hned! lub Leć tam, a gibko!
  • szybko iść lub jechać - gzuć np. Czamu gzujesz tak na kole?
  • szybko, z pośpiechem - wartko
  • szybsze bicie serca - hercklekoty
  • szydełkować - heklować np. Starko piyknie żeście heklowali!
  • szynka wędzona - wyndzonka
  • szyny - glajzy
  • szypułka - sztyngel
  • ściągnąć - symnonć
  • ściemnić się - zaćmić sie, zećmić sie np. Gibnij sie z tom robotom, bo sie zaro zećmi!
  • ściskać - obłapiać
  • śląski taniec ludowy - mietlorz
  • śląskie kluski zwane też "czornymi"- tarte kloski
  • Ślązak, Ślązaczka - Ślonzok, Ślonzoczka
  • śledzie - harynki
  • śledzie opiekane - brateringi
  • ślepa kiszka - blindar
  • ślimak - ślimok
  • śliniak, śliniaczek - laclik, lacliczek
  • ślisko - gładko
  • ślizgać się - kyłzać, kiołzać np. Pokiołzomy sie na kiołzawce?
  • ślizgawka - kyłzawka, kiołzawka
  • ślub - żyniaczka
  • śmiać się, śmiech - hyrzać, chichrać sie, lachać sie, hyrzanie, hyrzo, rzać np. i coż hyrzosz? lub np. Czamuś sie tak rzoł w tym kościele?
  • śmieć - abfal
  • śmierć - śmiertka
  • śmierdząca stopa - szwajsfus
  • śmietana - śmietonka
  • śmietnik - hasiok np. Za hasiokym rosnom kwiotki!
  • śniadanie - śniodanie
  • śpieszyć się - gibać się
  • środa - szczoda
  • środek - mita, poszczodek, pojszczodek
  • śruba - szroba
  • śrubokręt - szrałbincjer
  • św. Antoni, figurka św. Antoniego - Antonik, Antoniczek
  • święto - fajer
  • świętować - fajrować np. fajrowali łodpust fest
  • świnia - świniok, wieprzek
  • świnka morska - morszczok
T

A-B-C-D-E-F-G-H-I-J-K-L-Ł-M-N-O-P-R-S-T-U-W-Y-Z

  • tabletka - pila
  • tabliczka - tabula, tabulka np. Tabulki szekulady naroz niy zeżera.
  • taca - tablet
  • taczka - kara np. W karze mom piosek i kamiynie!
  • tak - ja np. Ja, ja, a my ci godali...!
  • tak czy tak, tak czy inaczej - zowizo, zołwizo, zoł wi zoł np. Jo cie chyca zoł wi zoł!
  • takie coś, słowo joker, zastępuje wiele rzeczowników - dinks np. W maszynie zepsuł mi sie taki dinks.
  • tak naprawdę - po prowdzie
  • także - aji
  • talerz, talerzyk - talyrz, talyrzik
  • tam - hań, haj, hanej
  • tani, tańszy - łacny, toni, tońszy
  • tapczan - leżanka, szeslong
  • tarcza zegarowa - cyferblat
  • tarka do prania - waszbret
  • targowisko - torg
  • tatuś - tacik, tatulek
  • teatr - tyjater
  • teczka na dokumenty - briftasza
  • tegoroczny - latosi np. Latosi jabka som słodke.
  • tektura - papyndekel
  • tenisówki - tunszuły
  • teraz - tera, terozki, terazki
  • termometr - goroncznik, fibermas
  • teściowie - szwigrowie
  • tęcza - danga, dynga
  • tępy nóż - pitfok np. Takim pitfokym chleba ani tomatow niy ukreja, musisz go nabrusić.
  • tęsknić - ckliwić sie, cni sie
  • tłum - prask
  • tłusty - masny, fetny, tusty
  • tłuszcz - fet np. Łobocz wiela tu je fetu w tym tyglu
  • toaleta - haziel, haźlik np. Cysorz do haźla piechty łazi!
  • toaletka - tjoleta
  • to coś - łone np. podej mi te łone
  • toczyć - kulać
  • to już koniec - po ptokach np. No i momy po ptokach, cug łodjechoł.
  • tonąć - bulknonć sie
  • topić się (tonąć) - bulknonć się
  • torba na dokumenty - briftasza
  • torba na zakupy - siatka, sak, nec, epa
  • torba podróżna - tasia, tasza, wandertasza
  • torebka np. damska - taszka, tasiczka np. Do babskij taszki wiela sie niy wrazi
  • tornister - pukeltasza np. Kamela to koń z pukeltaszom
  • tort - dorta, torta
  • tory kolejowe - glajzy
  • trafić - cylnonć, trefić np. Żebych cie już wiyncyj niy trefił z mojom cerom na zolytach
  • tramwaj - bana
  • trawa - trowa
  • trefl (kolor w kartach inaczej zwany jako: koniczyna, żołądź) - krojc
  • trochę - trocha
  • trochę czegoś - kapka, ciut, ciutka
  • troszeczkę - teliczka, tyliczka
  • trumna - truła
  • truskawki - podzimki
  • trzeba - cza, czeba np. Cza pamiyntać, tukej je lepij niż byle kaj!
  • trzeć - trić np. i co tak tresz tyn łeb?
  • trzepać - klupać np. weź inoś wyklupej tyn tepich
  • trzepaczka - kloper np. Jak wezna kloper to dostaniesz po rzici!
  • trzepak - klopsztanga np. Złaś synek z tyj klopsztangi!
  • trzmiel - ćmiyl
  • trzymać - dzierżyć, czimać
  • tucznik - kormik
  • tulipan - tulpa
  • tu, tutaj - sam, tukej np. Przyszołech sam na piwo, bo godajom, że mocie tonie.
  • turlać - kulać
  • twarz - gymba, pysk, paplok np. Nachytosz po pysku
  • tygel - patelnia
  • tyle - tela, tyla np. A tela mu sie godało, ucz sie!
  • tylko - >ino, yno, yny np. Yno robota, yno robota .. a pijyndzy niy widać!
  • tylni, tylny - zadni np. Łobocz, te ałto mo zadni napynd
  • tył - zadek
  • tyłek - rzić, zadek np. Nakopać do rzici!
  • tyłem - zadkym
  • tynk - puc
  • tynkować - pucować
  • tytoń - tabaka
  • tytoń do wąchania, do nosa - sznuptabaka
U

A-B-C-D-E-F-G-H-I-J-K-L-Ł-M-N-O-P-R-S-T-U-W-Y-Z

  • ubiegły rok - łoński rok np. Łońskigo roku tomaty lepij poschodziyły
  • ubierać się - łoblykać sie
  • ubierać się odświętnie - glancować
  • ubijać - sztamfować
  • ubijak - sztamfer np. do kartofli
  • ubikacja - haziel, haźlik, srocz np. Cysorz do haźla piechty łazi!
  • ubrania - łachy, ciuchy, łoblyczki, oblyczki, obleczynie np. Te stare łachy cza spolić, bo yno garuszom nom w szranku.
  • ubranie - łobleczynie
  • ubranie ochronne - mantelszyrca
  • ubranie robocze - arbaj, arbajt, arbajtancug, arbazancug
  • ubrany - łobleczony np. Chop sie bez baby doporzondku niy łoblecze.
  • ubrudzone usta - sznupok
  • ubrudzony - łobdrzistany, upaprany, usznupany np. Czamu mosz cołko gymba usznupano, jodeś cześnie?
  • uchwyt - hynkel, hyngel np. tyn hynkel w taszy mom za mały
  • uciąć się - urżnonć sie
  • uciekać - citać np. Jak Francek spuścioł psa, to my wszyscy popitali na drzewa.
  • uciec - wyparzić skąd, citnonć, pitnonć
  • uczeń - szkolok, szkolorz
  • udać, udało się - gliknonć, glikło sie np. Ale ci się glikło, jak ślepyj kurze ziorko.
  • udało się - darzić sie, darzyć sie
  • uderzać - klupać, klekotać
  • uderzenie - fanga np. Dej sie pozor, bo dostaniesz fanga bez pysk
  • uderzenie w policzek - faca
  • uderzyć - gichnonć, rypnonć, piznonć, chlasnonć, maznonć, prasnonć, rombnonć np. Chlast go w pysk! lub dej sie pozor bo cie zaro mazna
  • uderzyć się - ciulnonć sie, prasnonć sie, chachnonć sie np. Alech sie chachnoł!
  • uderzyło - pizło np. Jak na kościele piźnie dwanoście, to farorz łobiod zaczyno.
  • udko np. kurczaka - kita, kitka
  • ugotować - uwarzić np. Trudka, co uwarzisz dzisio na łobiod, bo jo żur ze szpyrkami.
  • ugryzienie czegoś lub kogoś - bajs np. Twoj pies mie bajsnoł w rzić
  • ugryźć - bajsnońć, bajsnij się, charnonć
  • ukłuć - bodnonć, żgać, żgnonć
  • ukraść coś - zwyndzić, podwyndzić
  • ukroić, uciąć - ukroć np. Mamo! Ukryj mi sznita chleba!
  • umiejętność robienia czegoś - grajfka np. Łona mo do kwiotkow grajfka!
  • umówić sie - zgodać sie
  • umrzeć - kipnonć, kopyrtnonć, kopnonć w kalyndorz, świtnonć
  • upadek - ynta, yntka np. Jak szczelisz na tym kole ynta, to mi potym z bolokami i bekym niy przyłaź!
  • upał - hyc np. dzisioj momy pieronowy hyc!
  • uparciuch - popsznioł np. Czamu popszniole niy jysz tyj zupy?
  • upaść - liznonć, prasnonć np. Aleś liznoł ynta!
  • upilnować - uwachować
  • upiór - bebok
  • upominać się - szprajcnonć sie, szprajcować sie
  • urodziny - geburstag, gyburstag
  • uprawiać pole - łobrobiać np. Dyć łona je sztyjc łobrobiała.
  • urządzenie do zakładania i zdejmowania butów - sebuwacz
  • usiąść - siednonć, siupnonć
  • usta - gymba, mamlok
  • ustawić - nastalować, nasztalować np. nasztaluj mi ta robota
  • usiąść - zicnonć np. Zicnijcie sie, zrobia wom tyju.
  • utopić się (tonąć) - bulknonć sie
  • uważać - dować pozor np. Dej sie pozor na tego synka!
  • uważaj sobie - doczkej np. Doczkej, doczkej, zaro cie chyca!
W

A-B-C-D-E-F-G-H-I-J-K-L-Ł-M-N-O-P-R-S-T-U-W-Y-Z

  • walcować - kulać
  • walec - walca
  • Walenty - Walek
  • walet (w grach karcianych) - dupek
  • walizka - kofer
  • wałek do ciasta - nudelkula
  • wanna do kąpieli - badywanna
  • wariactwo - ała, mieć ała! np. Ty mosz ała na boloku.
  • wariat - miechym piźniony, waryjot, warjot, piźniynty
  • wariatka - ojla np. Chyba za tako ojla sie niy wydosz?
  • wariować - dziwoczyć, wyrobiać np. Co łoni wyrobiajom, we sztyrech na jednym kole?
  • warkot silnika - klank np. jaki tyn mustang mo piykny klank
  • warzywa - gymizy, zielina
  • wazon - blomwaza
  • ważny - zocny
  • wąchać - woniać np. Co tak zawoniało parfinym? Idziesz na zolyty czy co?
  • wąchanie - wonianie
  • wąs - fons
  • wąsiska, wąsy - fusiska
  • wątrobianka - lyjberwoszt, lyberwoszt, leberwuszt, lyberka
  • wbiec - wparzyć
  • wciągać smarki - pociongać np. Niy pociongej tak yno sie wysmarkej doporzondku!
  • w ciągu dnia - bez dziyń, za jasnoka, po widoku
  • w ciagu tygodnia - bez tydziyń np. Na beztydziyń jymy yno żur a wodzionka!
  • wcześniej - zawczasu
  • wdowa, wdowiec - gdowa, gdowiec
  • w dzieciństwie - za bajtla
  • w dzień powszedni - na beztydziyń np. Na beztydziyń dycki jymy żur a wodzionka.
  • wejść nagle - wparzyć
  • welon - szlajer
  • wełna - cwist np. Słabe to jak cwist!
  • wesele - weseli
  • wesoły - pocieszny
  • we wercie - w rzeczywistosci
  • weź - na! np. Na, jydz ta szekulada!
  • weźcie! - nańcie! np. Nańcie starziku, zjydzcie sie bombona!
  • wędrówka - wander
  • wędrowiec - wandrus
  • wędzarnia - wyndzok
  • wędzić - smyndzić
  • wędzone mięso - wyndzonka
  • węgiel - wongel, wongle np. Ujek Francek kopie wongel a po robocie kopie fusbal.
  • węgierski - uherski
  • węglarka, pojemnik na węgiel przy piecu - konkastla, kołkastla
  • wiadro - ajmer, ajmro, kibel, kiblik
  • wiatrołap - lauba
  • widelec - widełka, widełki np. Dej sie pedzieć, że zupy widełkami niy zjysz!
  • wideo - vidyjo, widyjo
  • wieczko - deklik
  • wieczne pióro - filok, filer
  • wieje - ciongnie np. Zawiyrej te dźwiyrza bo ciongnie po gyrach!
  • wieko - dekel, dekiel np. Coś ci pizło na dekel! (zwariowałeś)
  • wielbłąd - kamela np. Kamela mo dwa pukle!
  • wiele - kiela
  • wielka łopata w kształcie serca - hercowa np. Hercowom to sie nabakosz!
  • wielka tłusta mucha - masara
  • wielki - srogi np. jutro bydzie srogi mroz
  • wielkie krzaki - krze
  • wieprzek - kormik
  • wieszak na ubrania - bigel
  • wieś - dziedzina
  • wieśniak - pampoń
  • wietrzyć - luftować
  • wiewiórka - wywiorka
  • więzienie - hareszt, hereszt
  • wigilia - wilijo
  • wigilijne śląskie danie z owoców, piernika ... - moczka
  • wikary - kapelonek np. Do naszyj wsi przyszoł mody, szwarny kapelonek!
  • wilgotny - wilgły
  • Wilhelm - Wiluś, Wilym
  • Wincenty - Wicynt
  • winda w kopalni - szola
  • wino owocowe - jabczok
  • wiosna - jor
  • wisząca szafka kuchenna (na przyprawy, filiżanki...) - roma
  • wizjer "judasz" w drzwiach - kuklok
  • wkładać - wrażować, wsadzać np. Niy wrażuj tam pazurow, bo ci je prziczasnom!
  • w końcu - no entlich
  • wkrótce - hned, hneda np. Wiosna hned!
  • wlać - wloć
  • wlec - smyczyć
  • wlew do kanalizacji - gulik
  • własne gospodarstwo - dziedzina
  • właśnie - dyć
  • włącznik światła, prądu - szalter
  • Włoch - Italok np. Italoki to kiepskie wojoki!
  • włosy - kudły np. Jak cie chyca, to ci te kudły wyszkubia!
  • włosy (przerzodzone) - szkuty
  • włożyć - wrazić
  • włóczka do cerowania - cwist np. Słabe to jak cwist!
  • włóczyć się - szlajać się, smykać się
  • w niedługim czasie - hned, hneda np. Wiosna hned!
  • wnieść - wtargać np. wtargomy to na wiyrch i bydzie fajrant
  • woda mineralna - zelter
  • woda po kluskach - kloszczonka np. Zaniyś ta kloszczonka wieprzkowi!
  • woda sodowa - zelter
  • wodnik, wodny duszek - utopek, utoplec
  • wolne - fajrant np. Fajrant na dzisio!
  • wołanie gęsi - liwa, liwa, liwa...
  • wołanie na kaczki - taś, taś, taś...
  • wołanie na kozę - cig, cig, ciga...
  • wołanie na kury - cip, cip, cip...
  • wołowina - owiynzina
  • woreczek - bojtel
  • worek - miech np. W czasie powodzi ludzie miechami z pioskym bronili sie przed zaloniym
  • wódka - gorzoła, gorzołka, halba
  • wóz - fora
  • wóz z drewnianymi kołami o żelaznych obręczach - rafiok
  • wóz z dużymi gumowymi kołami, inaczej monster truck - baloniok
  • woźnica - formon np. "Formońskie" komendy do konia: wio (ruszaj), prr (stój), heta (w prawo), cichi (w lewo), curik (do tyłu)
  • wpłynąć na zmianę zdania - przekabacić np. Przekabaciyli go w tych Niymcach nafolowanymi sklepami.
  • w południe - bez połednie
  • w przedwojennej Polsce (1918-1939) - za staryj Polski, za niyboszczki Polski
  • w przyszłym roku - na bezrok
  • wrotki - rolszuły
  • wróbel - cilip, ciambel, dziambel, ciompel
  • wrzask - ryk
  • wrzód - bolok
  • wrzucić - wciepnonć, wciepnyć
  • w sam raz - gynał, ganc gynał
  • wspominać - rozpamiyntować
  • wspominki za zmarłych - zalycki
  • wspornik - gysztel np. tyn gysztel z tyj antyny ci zarościoł
  • wspólnie - do kupy
  • wstać - stanyć
  • wstążka - szlajfa, szlajfka
  • wstępnie złączyć lub pospawać - heftnonć np. na razie to ino heftnij, potym to pospawosz
  • wstętna gęba - larwa
  • wstrętny - łoszkliwy np. Za tyj komuny to było richtig łoszkliwie!
  • wstrętne - łoszkliwe
  • wstrząsnąć - poszelontać
  • wstyd - gańba np. To bydzie gańba na cołko wieś!
  • wsuwki do włosów - szpangi
  • wścibski - wrazidlaty, wrazidlok
  • wtrącać się - ryć się
  • wtyczka do prądu - szteker
  • w tygodniu - na beztydziyń np. Na beztydziyń dycki jymy żur a wodzionka.
  • w tym roku - latoś np. Latoś fajnie w zogrodzie poschodziyło!
  • w okół - wele np. łazi wele stoła jak smrod po gaciach
  • wujek - uja, ujek
  • wybiec - wyparzić skond
  • wybiło - pizło np. Jak na kościele piźnie dwanoście, to farorz łobiod zaczyno.
  • wycelować - cylnonć
  • wychodzić - wylazować, wyłazić
  • wycieki z nosa - ciompy
  • wycieraczka wejściowa - trit
  • wyczyszczony - wyglancowany
  • wydaje się - zdo sie np. Zdało sie że niy szczimia lub zdo ci sie takie pieroństwo?
  • wydrapany - wyszkyrtany
  • wydziwiać - cudować, wynokwiać, wyrobiać np. Co łoni wyrobiajom, we sztyrech na jednym kole?
  • wygadać - wypaplać
  • wyjejść - wyżrać np. dyć tyn pies mu to wyżre
  • wyjść za mąż - wydać sie, wydować sie np. Jak sie bydziesz wydować, zabijymy wieprzka
  • wykąpać się - okompać sie
  • wykłócać się - szprajcnońć sie, szprajcować sie
  • wykombinować - wysztudiyrować
  • wykorzystać - wycyckać, wyhuśtać
  • wymachiwać nogami - diobła huśtać
  • wymiono np. od krowy - wymionczko
  • wymiotywać - zwrocać, żigać, np. nojprzod sie nażar a potym wszystko zwrociył
  • wymyślać - wynokwiać
  • wymyślić coś - wysztudiyrować
  • wynocha - rałs
  • wyobrażać - forsztelować
  • wypalił, wypaliło (np. kwas, jakaś substancja, nie ogień) - wyżar, wyżarło np. dyć tyn kwas mu dziura wyżar lub tyn kwas ci to mone wyżrać
  • wypić - wydojić, łobalić, wyduldać, wysłepać np. Łobalili cyntla i byli naprani.
  • wypić łapczywie - wyżłopać, wyżrać np. łobocz łon mi tyn tyj wyżar
  • wypłata - geltag np. Czamuś cołki geltag przepioł?
  • wyprowadzić - wykludzić
  • wyregulować - nastalować, nasztalować np. nasztaluj ino tam jako fala
  • wyrostek - pachoł np. Taki pachoł a jeszcze sie zejscoł!
  • wyrwać - wytargać np. byłech u zymboka i wytargoł mi poł zymba
  • wyrzucić - wyciepnonć
  • wysikać się - wyjscać się
  • wysoki połysk - glanc np. Wypucuj to na glanc!
  • wyssać - wycyckać
  • wystarczająco - za tela, za tyla np. Już niy noś jabek, momy ich za tela!
  • wystarczy - styknie
  • wystraszony - wylynkany
  • wystroić się - galować się
  • wystrojony - wysztiglowany
  • wyszkrobać, wyszkrobany - wyszkyrtać, wyszkyrtany
  • wytrwać - łobstoć, obstoć
  • wytrych - szpyrhok
  • wytrzepać - wyklupać
  • wytrzymać, wytrwać - łobstoć np. Starzik tak na wiosna cześni gałynzie połobcinoł, że niy łobstoła.
  • wywracać - kipować
  • wziąć - chycić np. Chytomy sie za ta robota!
  • wzór - sznit
Z

A-B-C-D-E-F-G-H-I-J-K-L-Ł-M-N-O-P-R-S-T-U-W-Y-Z

  • zabawa np. dyskoteka, potańcówka - bigel
  • zabawa, zabawy - graczki np. Z graczkow przidom płaczki!
  • zabawa dziecięca - klipa
  • zabawa dziecięca "w rapsa" - raps
  • zabawny - pocieszny
  • zabierz sobie - na! np. Na, jydz ta szekulada!
  • zabrakło - chybło
  • zabrudzony - zababrany
  • zacerować - posztopować np. Musza sie fuzekle posztopować.
  • zachcianka - zachciołka
  • zachłanny - przepadzity np. Niy być taki przepadzity, przeca dwanoście klosek ci styknie!
  • zachorować - zachorzeć
  • zachrypnięty - zachrapociały, zachrypniynty
  • zachwycać się - dziwać, dziwować sie np. Dziwej sie yno!
  • zaciągać się, zaciągnąć się (np. papierosem, dymem) - sztachać sie, sztachnonć sie
  • zaciągnąć - zasmyczyć
  • zaciść - zacisnonć
  • zacnie - zocnie
  • zacofany - po zadku
  • zaczepiać - napasztować
  • zadaszenie - lałba
  • za dnia - za jasnoka, po widoku, bez dziyń
  • zadowolony, zadowolona, zadowoleni - rod, rada, radzi , np. Someście radzi z nowego kapelonka? lub np. Radziście starko z wnuka? lub np. być rod że mosz co mosz
  • za dużo - za tela, za tyla np. Już niy noś jabek, momy ich za tyla!
  • zafastrygować coś- heftnonć
  • zaglądać - kukać, filować np. Coż tak filujesz bez to łokno? np. Kuknij do komory, eli tam jeszcze je kołocz?
  • zając - hazok, mycek,
  • zając - zajonc
  • zajść - zonść np. Jo zonda do sklepu i kupia szekulada.
  • za jednym razem - ciyngiym, za jednym szlagym
  • zakatarzony, z obfitym katarem - uciompany, usnoplany
  • zakładka - omszlag
  • zakład o coś - weta
  • zakonnica - klosztorno panna
  • zakończenie pewnego etapu robót - glajcha
  • zakres częstotliwości - fala np. 95,5 ustow sie ta fala, tam piyknie grajom
  • zakręt - winkel np. dej sie pozor na tym winklu bo je gładko jak pieron
  • zalecać się - galancić się, zolycić
  • zalotnik - zolytnik, galan
  • zaloty - zolyty np. wczoraj byłech na zolytach czyli na randce
  • załadowany - nabity np. dej pozor bo ta giwera je nabito
  • załatwić coś komuś - spatrzeć np. Spacz mi tako luftbiksa
  • załącznik prądu, światła - szalter
  • założyć sie, założymy się - wetnonć sie, wetnymy sie
  • zamawiać - sztalować
  • zamawiam, zaklepywanka podczas zabawy - erlyjz
  • zamążpójście - żyniaczka
  • zamek błyskawiczny - rajfeszlos np. Jo mom rosporek w galotach na rajfeszlos a ty yno na knefle!
  • zamężna - wydano np. Ta Agnys łod Alojza to już je wydano czy jeszcze panna?
  • zamiast "Dzień dobry" lub "Niech będzie pochwalony" - Szczynść Boże
  • zamiecie - zumiynta, zamynta
  • zamienić się - ciupnonć sie np. Ciupnymy sie brifmarkami!
  • zamknąć interes - plajtno
  • zamknięty - zawrzity
  • zamówić - łobsztalować
  • zamszowy - zamtowy
  • zaniedbany - schacharzony, zagiżdżony
  • za niedługo - hned, hneda np. Wiosna hned!
  • zanieść - zasmyczyć, zataszczyć
  • zanim będzie zmierzch - po widoku
  • zanudzać - smyncić np. Ale smynty puszczosz
  • zaoszczędzić - naszporować
  • zapach - woń np. co tak wonio?
  • zapalniczka - fojercojg
  • zapal światło - żarnij
  • zapałki - sztrachecle, sztrajchecle
  • za Panny - za panna
  • zapas - forant np. Mom zaforantowany miech cukru!
  • zapinka - halter
  • zaplanować - obcyrklować, łobsztalować np. Tak żech to obcyrklowoł, ze mi na płot cza akurat 128 sztachet.
  • zapłacić - zabulić np. Za moplik zabulyłech kupa pijyndzy.
  • zapłakany - uślimtany*
  • zaprawa murarska - malta np. Wciepnijcie do tyj malty trocha piosku, bo je za rzodko!
  • zaprzeć się - zaprić sie, zaprzić sie
  • zapukać - zaklupać np. Zaklupej na łokno, co ci łotworza.
  • zaraz - zaroz, zarozki
  • zardzewiały - zarościały, zaruściały
  • zarezerwować - łobsztalować
  • zaręczyny - namowiny
  • za rok - na bezrok
  • zarozumiała dziewczyna - aska
  • zarzucić - zaciepnonć
  • zasiany - zasioty, zasiony
  • zasłona - bok, boki
  • zasłona (np. prysznicowa, w drzwiach)- forhang
  • zasypać, zasypany - zasuć, zasuty
  • zaśmiać się - lachać sie, lachnonć się, zahyrzać, zachichrać sie
  • zaświecić - łoświycić
  • zatrzask zamiast guzika w ubraniu - drukknefel
  • zatrzymać - zasztopować
  • zatrzymać się - stoń np. stoń mi przi sklepie albo stanołech na chwila
  • zatrzymaj się - stoj np. stoj inoś coś ci powiym
  • zatrzymywać - sztopować
  • zawalić sprawę - zmaścić np. Aleś to zmaściył
  • zawał - herszlag
  • zawlec - zasmyczyć
  • zawód - fach
  • zawsze - dycki, zowdy np. zowdy bez zima je zima
  • zazdrościć - zowiścić np. Niykere "polske Niymce" zowiszczom, że tera u nos je lepij
  • zazdrosny - zowistny
  • ząb - zymb, zomb
  • zbankrutować - plajtno
  • zbieracz szmat - haderlok, szmaciorz
  • zbieracze węgla na hałdach - hołdziorze
  • zboże - łobiyle, łobiyli
  • zbrudzić - ściorać, zmarasić
  • zbrudzony - ściorany, zmaraszony
  • zburzyć - zbulić
  • zdejmować - sebuć, sebuwać, syjmować np. Szczewiki cza sebuwać, bo świyżo pomyte
  • zdjąć - symnonć
  • zdjęcie - fotografka
  • zdrzemnąć się - kimnonć sie
  • z drzewa - drzewiany
  • z dużymi piersiami - cycato
  • zegar - zygor
  • zejdź mi z oczu - patrz sie stracić
  • zejść - ślyść
  • ze mnie - symie np. Czamu sie symie śmiejom?
  • zepsuć - zpipczyć
  • zeszyt - heft
  • ze względu na - skiż np. Skiż ciebie, niy zońdymy na czas
  • zezować - świdrzyć
  • zezowaty - świdraty
  • zgadywać - zgadować
  • zgniły - zgnity, zgniyły
  • zgorszenie - łostuda np. Z tym waszym synkiym to yno wieczno łostuda
  • zgrabny - wyzgerny
  • zgryźliwy - zmierzły np. Ze zmierzłym chopym ciynżko szczimać!
  • zgryźliwy człowiek - stary purt
  • zielona żaba - griner
  • ziemniak - kartofel
  • ziemniak do sadzenia - sadzok
  • zimą - bez zima
  • zjawa - śmiertka
  • zjechać - sjechać
  • zjeść - pojejś np. Pojedzony? No to do roboty!
  • z kręconymi włosami - lukaty np. Ale mocie ta cera lukato!
  • zlew - ausgus np. Łodcedź te kartofle do ausgusa!
  • zła kobieta - motyka
  • złapać - chycić, capnonć np. Bo cie chyca za łeb
  • złe dziecko - bachor
  • złocień ogrodowy - dombek
  • złodziej - kradziok
  • złościć się - jargać sie
  • złośnica - ojla np. Chyba za tako ojla sie niy wydosz?
  • złotówka - złociok, złotek, zitek
  • złożyć - słożić np. słoż ino łogyń w piecu
  • zmielony - zemlyty, zemlony
  • zmierzch - ćmi sie
  • zmoczony - stoplany
  • zmykaj - pacz sie stracić
  • zmyślać - fulać np. Fulosz bele co!
  • zmywać - pomywać np. Dzisio ty pomyjesz gary po łobiedzie
  • znaleźć - znojść, znonść
  • znowu, znów - juzaś, zaś
  • zniewieściały mężczyzna - lelek, leloń
  • zniszczony - schacharzony
  • zobaczyć - badnońć, wejrzeć np. wejrzij sie w żdżadło lub np. Badnij tam yno co robiom te bajtle
  • z powodu - skuli, skiż np. Skuli tego pierońskigo komunizmu, momy tak jak momy!
  • z powrotem - nazod np. Dej sie karnonć na kole, tam a nazod
  • zobaczyć, zobacz - łoboczyć, łobocz np. łobocz yno tyn heft
  • zorientować się - kapnonć sie np. Łona sie chyna nigdy niy kapnie!
  • zostawić - łostawić
  • zrobić awanturę - nazdać np. Francek nazdoł rechtorowi i tera je elwrym
  • zrobić fikołka - kopyrtnonć np. kopyrtnij sie jeszcze roz
  • zrobić kupę w spodnie - zesmolić sie
  • zrobione - fertich, fertig, fertichś np. Łobiod mom fertich
  • zrozumieć - być w doma
  • zrozumieć coś - kapnonć coś, erbnyć, erbnonć np. łon to zarozki erbnie, łoboczysz lub np. Kapujesz co z tego?
  • zrzucić - sfalić, ściepnonć
  • zszedł - sloz np. Jo je ciekawo, kedy sleziesz z tego dżewa?
  • z tego powodu - bezto, beztoż, bestoż
  • z tyłu - na zadku, ze zadku
  • zupa mleczna (np. zatrzepana mąką krupczatką) - melka, mylka, mylzupa
  • zupa na zakwaszonej mące z ziemniakami - żur
  • zupa regeneracyjna - flaps np. dawana na kopalni
  • zupa: rosół z makaronem - nudelzupa
  • zupa z: wody, chleba i przypraw - wodzionka
  • zupa zacierka - ściyrka
  • zupa ziemniaczana - kartoflonka
  • zupa z konopiii - siemiyniotka
  • zupełny - cołki, blank np. Tyś chyba blank łogup! lub np. Cołki dziyń yno robota a robota!
  • zwariować - dostać do gowy, ździwoczeć
  • zwariowany - pofyrtany
  • zwarzyć mleko - skopyrlić
  • zwerbowany na Śląsk do pracy - werbus
  • zwierzyna domowa - gadzina
  • zwolnienie lekarskie L4 - rewiyr
  • zwracać - zwrocać
  • zwracać się do kogoś w drugiej osobie liczby mnogiej - za dwoje np. Kaj idziecie? (Gdzie Pani/Pan idzie?) lub czamu mi godosz za dwóch?
  • zwracać się do kogoś w trzeciej osobie liczby mnogiej - za troje np. Kaj łoni idom? (Gdzie Pani/Pan idzie?)
  • zwyczajny - ańfachowy
  • zwymiotować - sfrocić, sfrocać
  • Zygmunt - Ziga, Ziguś
  • żaba - rapitołza
  • żaden - żodyn np. Żodnymu nikaj niy bydzie lepij niż w doma!
  • żakiet - jakla, jakelka np. Łobklykłach sie za ciepło jakla!
  • żal - żol
  • żarówka - byrna
  • żart - wic, szpas np. Powiydz jakigo nowego wica!
  • żarty - błozny np. robić kgoś za błozna (żartować z kogoś)
  • żartować - błoznować
  • żartować z kogoś - robić za błozna np. Niy robcie nos za błozny!
  • że - iże, aże
  • żeberka - żerdzie np. żerdzie na talyrzu lub żerdzie w hajcongu
  • żebrać - chodzić po fechcie
  • żebrak - żebrok
  • żebranina, żebranie - żebry
  • żeby - coby
  • żelazko - żelozko, żylozko, biglonzko, biglołzko
  • żelazny piec - żeleźniok
  • żołędzie dębowe - dambionka, dymbionka
  • żołnierz - wojok
  • żona - moja, baba
  • żonaty - żyniaty
  • żuć - mamlać, łomylać np. Yno łomylosz tym jynzorym a łomylosz! lub np. coż tak ino mamlosz a mamlosz
  • żyrandol - kronlojter
  • żytni - rzany, rzanny, rżanny, reżny
  • żyto - reż
  • źle wychowany - rozwiyzły, rozwieziony np. Ale te dziecka mocie rozwiyzłe!

Wiela je godzin?

Gwara śląska zachowała charakterystyczne zwroty dotyczące liczenia czasu, poznawania na zegarze i pytania o godzinę. Tak więc o godzinę pyta się: "wiela godzin?", "wiela je godzin?", "wiela je?", "dej tam yno pozor na zygor!", "luknij, wiela tam je na kościele?", "wiela tam stoi?", "poradzicie mi pedzieć wiela je godzin" i wiele innych form. Natomiast mówiąc która jest godzina, odpowiada się "pizło łoziym", "połednie", "poł jednyj", "ćwierć na trzecio", "sztyry", "trzi ćwierci na trzecio". Owa "ćwierć" lub "sztwierć" to oczywiście "kwadrans". Należy też powiedzieć, że mówiąc która jest godzina, raczej nie używa się słowa "godzina" lecz tylko liczebnik. Słowa tego używa się natomiast przy określaniu czasu trwania jakiejś czynności, np. "To była dugo mszo, godzina a poł" albo "Moja dniowka to łoziym godzin." Natomiast starsi ludzie, którzy chodzili jeszcze do szkoły niemieckiej czasami "niy poradziyli po polsku pedzieć wiela je godzin" choć "poznali na zogorze". Nikt ich bowiem tego nie nauczył.

Śląskie czechizmy

Czy wiesz co to takiego? Są to takie słowa ze śląskiej mowy, które pochodzą z języka czeskiego. A tych czechizmow jest u nas bardzo dużo. Np: babowka, bachraty, beblanie, bezmała, brusić, cesta, dej pozor, galan, gorko, graczki, hacka, haderlok, hadra, hasiok, hned, hruby, husi lub hansi, kapry, kartacz, łożarty, mamlas, owiynzina, przoć, rzić, skurzica, strom, swaczyna, topić i wiele innych.

Prawa Autorskie

W związku z bezprawnym wykorzystywaniem zamieszczonego tu słownika przez autorów innych stron, przypominam że zamieszczone tu informacje podlegają prawom autorskim i zakazuje się kopiowania, udostępniania oraz zmieniania materiału bez zgody autora. Zezwala się tylko i wyłącznie na udostępnienie zamieszczonego tu materiału w formie linku do niniejszej strony.

Pasek społeczności
Warto wiedzieć
Polecam
Zrob coś przi chałpie
Rachunki mniejsze o 4800zł
Masz kredyt? Zarób na nim
Jeździj łoszczyndnie
Bogać się kiedy śpisz
Ślonskie Pierony
Poznej granice Ślonska
Autonomia Ślonska
Korzynie Ślonska
Kolorowanka Ślonsko
Design :: Opracowanie :: Copyright 2014 by Fazi